INNHALD

Innhald i rapporten
1. Innleiing
2. Spesielle forhold
3. Dokumentunderlag
4. Omfang
5. Gjennomføring
6. Resultat av verifikasjonar
7. Avvik
8. Merknader
9. Deltakarar ved tilsynet

Vedlegg 1 – Dokumentasjon

• om helsetenesta i Tysnes kommune sikrar systematisk individuell undersøking, rettleiing og oppfølging av barn og unge med psykiske problem
• om helsetenesta i Tysnes kommune sikrar at samarbeid kring barn og unge med psykiske problem blir ivaretatt
• om barn og unge med psykiske problem i Tysnes kommune som har behov for langvarige og koordinerte tenester får individuell plan

Rapporten omtalar avvik og merknader som blei påpeikte ved tilsynet.

Hovudkonklusjon:
Helsestasjons- og skolehelsetenesta er tilrettelagt for å vere låg-terskel tilbod med avtalte trefftider på skolane og oppmoding til foreldre om å kontakte helsestasjon når dei ønskjer det. For tida er det god kapasitet i helsestasjon og skolehelsetenesta. Legedekkinga i kommunen har inntil nyleg vore skiftande, men frå 2003 er det tilsett legar i alle heimlar.

Rettleiar for helsestasjon og skolehelsetenesta frå Statens helsetilsyn er lagt til grunn for helsestasjons- og skolehelsetenesta i Tysnes kommune. Det blir utført rutinemessige undersøkingar av barn og unge i samsvar med tilrådingar i rettleiaren. Målretta helseundersøkingar blir gjennomførte ved behov. Barn og unge med psykiske problem blir fanga opp gjennom desse tenestene, ved kontakt med foreldre og ved uformell kontakt med enkeltpersonar i andre etatar. Det er nært samarbeid mellom helsesystrene og legane. Personell i nøkkelstillingar har vore tilsette i lang tid, dei har inngåande kjennskap til lokale forhold og er sentrale i oppfølginga av barn og unge med psykiske problem.

Barne og unge som er viste til barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk er ikkje alltid først undersøkte av lege. Skiftande kontinuitet i legedekkinga blei oppgjeve som noko av bakgrunnen for dette. Det er oppretta fleire tverretatlege samarbeidsfora, men alle fungerer ikkje slik som føresett. På dei større skolane er det ikkje formalisert tverretatlege samarbeidsfora og tverretatleg gruppe for oppfølging etter fem-års undersøking har så langt ikkje hatt møte. Dei forskjellige deltenestene er lokaliserte same stad og lett tilgjengelege for kvarandre. Informasjon i enkeltsaker er i hovudsak uformell. Det er ikkje rutinar for oppfølging av barn med psykisk sjuke foreldre. Helsepersonell si meldeplikt til barnevernet er kjend, men kontakt mellom etatane er i første omgang uformell. Etter Helsetilsynet i Hordaland si vurdering kan dette medføre at ansvar for vidare oppfølging ikkje er klart og at det går lengre tid enn ønskjeleg før relevante tiltak blir sette i verk. Lite formaliserte samarbeidsrutinar i enkeltsaker kan medverke til at oppfølginga blir personavhengig og at tenestene blir sårbare ved utskifting eller fråver av personell.

Kommunehelsetenesta har oppretta ansvarsgrupper for barn og unge med særskilde behov. Då tilsynet blei gjennomført var det ikkje utarbeidd individuelle planar. Helsetenesta var heller ikkje kontakta av barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk for å delta i utarbeiding av planar for barn og unge som var viste til poliklinikken for vidare oppfølging. Kurs om individuelle planar var planlagt og skulle gjennomførast veka etter at dette tilsynet blei utført.

Ved tilsynet blei det påpeikt eitt avvik og gjeve to merknader

Avvik 1: Barn og unge med psykiske vanskar som har behov for langvarige og koordinerte tenester får ikkje utarbeidd individuelle planar

Avvik frå: Forskrift om individuell plan § 5, jf. kommunehelsetenestelova § 6-2a

Merknadane er:

Merknad 1: Barn som blir tilvist til barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk er ikkje alltid undersøkt av lege.

Merknad 2: Tverretatleg samarbeid i høve til informasjon og oppfølging av enkeltindivid er i hovudsak basert på uformell kontakt.

Dato: 11. april 2003

Rapporten er utarbeidd etter tilsyn med Tysnes kommune 13. mars 2002. Tema for tilsynet var helsetenester til barn og unge med psykiske problem.

Tilsynet er ein del av vidareføringa av det landsomfattande tilsyn med helsetenestene til barn og unge med psykiske problem som blei gjennomført i 2002. Dette tilsynet er retta både mot helsetenestene i kommunane og spesialisthelsetenesta. Tilsynet med Tysnes kommune inngår i planlagde tilsyn med helsetenesta som Helsetilsynet i Hordaland gjennomfører inneverande år.

Formålet med systemrevisjonen er å vurdere korleis verksemda gjennom sin internkontroll ivaretek ulike krav som styresmaktene har sett. Revisjonen omfatta undersøking av om:

• aktivitetar blir utførte slik dei er nedskrivne og omtalte
• verksemda driv innanfor dei rammene som styresmaktene har sett.

Tilsynet blei gjennomført som systemrevisjon, ved gransking av dokument, intervju og verifikasjonar. Verifikasjonar inneber å undersøke om rutinar, prosedyrar og instruksar blir følgde i praksis. Rapporten omhandlar avvik og merknader som er avdekte ved tilsynet.

• Avvik er definert som mangel på oppfylling av krav som styresmaktene stiller.
• Merknad er tilhøve som ikkje blir omfatta av definisjonen for avvik, men der tilsynet med utgangspunkt i krav som styresmaktene har sett, avdekkjer potensial for betring.

Tysnes kommune har i overkant av 2800 innbyggjarar, av desse er det om lag 700 barn under 18 år. Kommunen har ikkje vidaregåande skule. Det er i overkant av 400 elevar i dei fem grunnskulane, inkludert ein ungdomsskule. PP-tenester blir kjøpte frå ein av nabokommunane.

Helsestasjons- og skulehelsetenesta og legetenesta er organisert i helseavdelinga. Kommunen har dei siste åra auka bemanninga med ei heil stilling for helsesyster, 50 % stilling frå 2000 og 50 % frå 2002. Det er fire legestillingar i kommunen, medrekna stilling for turnuskandidat. Legane er kommunalt tilsette. Legedekkinga har fram til 2003 vore lite stabil og med mange korte vikariat.

Dokumentunderlaget for tilsynet var:

1. Aktuelle lover og forskrifter

• Lov om statlig tilsyn med helsetjenesten av 30. mars 1984
• Lov om helsetjenesten i kommunene av 19. november 1982
• Lov om pasientrettigheter av 2. juli 1999
• Lov om helsepersonell m.v. av 2. juli 1999
• Lov om psykisk helsevern av 2. juli 1999
• Forskrift om helsestasjonsvirksomhet av 23. nov. 1983 nr. 1778
• Forskrift om helsetjenester i skoler av 23. november 1983 nr. 1776
• Forskrift om individuelle plan etter helselovgivningen av 8. juni 2001 nr 67
• Forskrift om fastlegeordning i kommunene av 14. april 2000 nr. 328
• Forskrift om internkontroll i sosial- og helsetjenesten av 20. desember 2002 nr. 1731

2. Korrespondanse mellom Tysnes kommune og Helsetilsynet i Hordaland, jf. pkt. 5.

3. Dokumentasjon, jf. vedlegg 1

Tilsynet var avgrensa til følgjande tema:

• om helsetenesta i Tysnes kommune sikrar systematisk individuell undersøking, rettleiing og oppfølging av barn og unge med psykiske problem
• om helsetenesta i Tysnes kommune sikrar at samarbeid kring barn og unge med psykiske problem blir ivaretatt
• om barn og unge med psykiske problem i Tysnes kommune som har behov for langvarige og koordinerte tenester får individuell plan

Tilsynet blei gjennomført som systemrevisjon og omfatta følgjande aktivitetar:

Revisjonsvarsel blei sendt Tysnes kommune16. januar 2003.

Opningsmøte blei halde 13. mars 2003.

Intervju: 7 personar blei intervjua.

Sluttmøte blei halde 13. mars 2003.

6.1 Pasientjournalar
Helsetilsynet i Hordaland bad om å få lagt fram pasientjournalane til alle barn som var tilviste barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk etter 1. mars 2002.

Det blei sett etter om lege hadde vurdert pasienten før tilvising til poliklinikken.
Fire av ni barn som var tilviste spesialisthelsetenesta etter 1. mars 2002 var vurderte av lege før tilvisinga. I to pasientjournalar kunne tilvisinga ikkje verifiserast, medan tre pasientar ikkje var vurderte av lege før tilvisinga.

Det blei sett etter referat frå ansvarsgruppemøte og individuelle planar.
Ingen av desse barna har fått utarbeidd individuelle planar. Referat frå tverrfaglege møte i 2002 låg føre i tre av ni journalar. Av dei tre journalane som hadde
referat frå tverrfaglege møte, inneheldt ein journal meir enn eitt referat frå 2002.

Det blei sett etter om primærlege var informert om tilvisinga til poliklinikken.
Primærlege var informert om tilvising til BUP i sju av ni tilfelle.

Det blei sett etter om det var motteke vurdering og/eller epikrise frå BUP.
Tilbakemelding frå BUP kunne verifiserast i fem av ni pasientjournalar. I to av var det tilbakemelding i form gjenpart av innkalling til samtale ved BUP . I to pasientjournalar var det ikkje tilbakemelding.

6.2 Individuelle planar

Individuelle planar eller liknande for barn og unge med psykiske problem kunne ikkje verifiserast.

Avvik 1 Barn og unge med psykiske vanskar som har behov for langvarige og koordinerte tenester får ikkje utarbeidd individuelle planar.

Avvik frå:

• Forskrift om individuell plan § 5, jf. kommunehelsetenestelova § 6-2a

Følgjande observasjonar ligg til grunn for avviket:

• Det går fram av tilsendt dokumentasjon at kommunen ikkje har teke i bruk individuelle planar i arbeidet for barn og unge som treng langvarige og koordinerte tenester.
• I intervju blei det opplyst at det hittil ikkje er utarbeidd individuelle planar for barn og unge med psykiske problem. Det kunne ikkje verifiserast individuelle planer ved gjennomgang av journalar.
• Det blei opplyst i intervju og går fram av dokumentasjon at opplæring om individuelle planar er planlagt gjennomført i mars og april 2003.

Merknad 1 Barn som blir viste til Barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk er ikkje alltid undersøkte av lege.

Følgjande observasjonar ligg til grunn for merknaden:

• Det blei opplyst i intervju og går fram av verifiserte pasientjournalar at ikkje alle barn som blei tilvist til BUP før 2003 blei undersøkte av lege før tilvisinga. I enkelte tilfelle hadde lege underteikna tilvisinga utan å undersøkje barnet.

Kommentar:
Kravet til forsvarleg verksemd i kommunehelsetenesta tilseier at alle barn og unge som blir tilviste BUP skal vere undersøkte og vurderte av lege. Praksis med ”proforma”-tilvising medfører risiko for at annan sjukdom blir oversett, at feil tiltak blir sett i verk eller at tiltaket ikkje kjem i gong til rett tid.
Legedekkinga i Tysnes kommune var fram til 2003 lite stabil med mange korte vikariat. Enkelte vikarar har vore i kommunen ned mot 14 dagar. Legedekkinga er frå 2003 meir stabil. Ved tilsynet blei det opplyst at det ikkje lenger er praksis med tilvising BUP utan reell legeundersøking føreåt.

Merknad 2 Tverretatleg samarbeid i høve til informasjon og oppfølging av enkeltindivid er i hovudsak basert på uformell kontakt.

Følgjande observasjonar ligg til grunn for merknaden:

• Det blei opplyst i alle intervju at samarbeidet mellom dei ulike deltenestene i stor utstrekning skjer ved uformell kontakt mellom tenesteytarane i kommunen.
• Det blei opplyst i intervju at planlagt strukturert samarbeid med skular og PP-tenester ikkje fungerer som føresett.
• Referat frå ansvarsgruppemøte låg føre i tre av ni verifiserte journalar. Ein journal inneheldt referat frå meir enn eitt ansvarsgruppemøte i 2002.

I tabellen under er det gitt ei oversikt over deltakarane på opningsmøtet og sluttmøtet, og over personar som blei intervjua.

Frå Helsetilsynet i Hordaland deltok:
Revisjonsleiar Anne Grete Robøle
Ass. fylkeslege Agnes Maria Stafsnes
Fylkessjukepleiar Laila Nordheim Alme
Førstekonsulent Rune Tjøsvoll

Vedlegg 1 – Dokumentasjon