Dato: 01.07.2004

Tilsynet er utført som systemrevisjon.

INNHALD

Systemrevisjonen omfatta:

Helsetenesta til asylsøkjarar, tilsynet var avgrensa til følgjande område:

• Tuberkulosekontroll
  Av asylsøkjarar under opphald i i ordinere asylmottak
• Naudsynt helsehjelp og helseundersøking ved behov
  Til asylsøkjarar under opphald i ordinere mottak
• Tilsyn med miljøretta helsevern i asylmottak

Kommunen har utarbeidd smittevernplan og tuberkuloseprogram. Asylsøkjarane får naudsynt helsehjelp i perioden før dei får tildelt fastlege. Legane som har opne plassar på sine lister tek i mot asylsøkjarar som treng legehjelp etter behov.

Tolketenesta for denne gruppa fungerer godt. Helsetilbodet til barn 0 –16 år er godt ivareteke, og gravide vert følgde opp av jordmor og lege.

Det er god tilgang på helsearbeiderar av begge kjønn, noko som gjer at kjønnsperspektivet i høve til andre kulturar sine krav vert stetta.

Dei tilsette har tilbod om kurs og opplæring i høve til spesielle problem som er aktuelle for denne gruppa. Både dei tilsette og kommunen er opptekne av at kurstilbodet som har vore tilbydd av Psyko-sosialt team for Vestlandet vert vidareført. Dette har fungert godt. Både fagfolk og leiinga hevdar at dei er svært avhengige av å få tilbod om oppdatering og kunnskap utanfrå, sidan fagmiljøet i kommunen er svært lite og sårbart.

Avvik 1

Kommunen har ikkje eit system for å registrere tuberkulosestatus. Kommunen manglar eit system som sikrar at opplysningar frå transittmottak vert teke mot og følgt opp av helsepersonell i kommunen for asylsøkjarar over 16 år. Kommunen har ikkje rutiner som sikrar at tuberkulosestatus vert sendt vidare når asylsøkjarar flytter frå mottaket.

Avvik 2

Kommunen manglar eit system som sikrar at alle asylsøkjarar får informasjon om helsetenesta den første tida etter at dei kjem til mottaket.

Avvik 3

Kommunen har ikkje eit system som sikrar relevante førebyggande tiltak og undersøking med omsyn til smittsame sjukdommar hjå asylsøkjarar

Utarbeidd dato: 17.06.2004  Godkjent dato: 01.07.04

Rapporten er utarbeidd etter systemrevisjon 02. juni 2004. Revisjonen omfatta helsetenesta til asylsøkjarar i Stryn kommune. Revisjonen går inn som ein del av Helsetilsynet i Sogn og Fjordane sitt planlagte revisjonsarbeid i år, og er ein del av det landsomfattande tilsynet med helsetenesta til asylsøkjarar, flyktningar og familieattforeina.

Føremålet med systemrevisjonen er å vurdere korleis verksemda nyttar internkontroll til å oppfylle krav frå styresmaktene. Revisjonen omfattar undersøking om

• aktivitetar blir utførte slik dei er framstilte skriftleg og muntleg
• verksemda når måla sine og driv verksemda innanfor dei rammene styresmaktene har sett.

Systemrevisjonen vart gjennomført ved gransking av dokument, ved intervju, samtaler, synfaring og ved verifikasjon av at rutinar, prosedyrar og instruksar i praksis vert følgde. Rapporten tek føre seg avvik og merknader som er avdekka under revisjonen.

• Avvik vert definert som manglande oppfylling av dei krav myndigheitene har sett i lov og forskrift.
• Merknad er tilhøve som ikkje vert omfatta av definisjonen for avvik, men som tilsynsmyndigheitene finn det naudsynt å peike på.

Helsetilsynet har revidert følgjande område:

• Helsetenesta til asylsøkjarar.

Avgrensing av tilsynet:

• Tuberkulosekontroll
  - Av asylsøkjarar under opphald i i ordinere asylmottak
• Naudsynt helsehjelp og helseundersøking ved behov
  - Til asylsøkjarar under opphald i ordinere mottak
• Tilsynet med miljøretta helsevern

Stryn kommune har 6730 innbyggarar, med eit statleg asylmottak med 140 asylsøkjarar. Det statlege mottaket ligg i Olden. I tillegg har kommune gjennom fleire år hatt eit kommunalt mottak for busette flyktningar, som kjem til kommunen som flyktningar eller gjennom familieattforeining.

Kommunen har saman med asylmottaket inngått kontrakt om kjøp av helsesystertenester. Ved mottaket er det tilsett ein sjukepleiar i 70% stilling som helsekontakt, ho arbeider i resterande 30% stilling som helsesyster for kommunen, med ansvar for familiar, barn og unge opptil 16 år og gravide. Helsesyster i Olden er rettleiar og samtalepartnar i helsesysteroppgåver, som er lagt til den kommunale delen av stillinga. Jordmor er samarbeidspart og rettleiar i høve til gravide. Det er inngått fast avtale om skulehelseteneste og helsestasjonsoppgåver med lege i Olden. Det er utarbeidd skriftlege prosedyrar for samarbeidet mellom kommunehelsetenesta og helseansvarleg ved mottaket, denne kontrakten inneheld ikkje informasjon om tuberkulosestatus.

Kommunen har utarbeidd smittevernplan og har eit tuberkuloseprogram. Asylsøkjarane får naudsynt helsehjelp i perioden før dei får tildelt fastlege. Legane som har opne plassar på sine lister tek i mot asylsøkjarar som treng legehjelp etter behov. Tildeling av fastlege til denne gruppa kan ofte ta fleire månader.

Tolketenesta fungerer godt. Dei tilsette har tilbod om kurs og opplæring i høve til spesielle problem som er aktuelle for denne gruppa. Både dei tilsette og kommunen er opptekne av at kurstilbodet som har vore tilbydd av Psyko-sosialt team for Vestlandet vert vidareført. Dette har fungert godt. Både fagfolk og leiinga hevdar at dei er svært avhengige av å få tilbod om oppdatering og kunnskap utanfrå, sidan fagmiljøet i kommunen er svært lite og sårbart.

Tilgangen på helsearbeiderar av begge kjønn er lett tilgjengeleg i kommunen, dette gjer at kjønnsperspektivet i høve til andre kulturar sine krav, har vorte godt ivareteke.

Kommunen si helseteneste tilbyr rettleiing til tilsette på mottaket med omsyn til psykisk helsearbeid, men har liten kapasitet til å følgje opp einskildpasientar og personar med psykiske vanskar. Personar med slike problem vert ofte vist vidare til spesialishelsetenesta for utgreiing og behandling der. Kapasitetsproblema i andrelinja vert ofte opplevd som ein flaskehals av dei som jobbar i mottaket.

Kommunen kjenner sitt tilsynsansvar overfor asylmottaket, og ansvaret for tilsyn er delegert vidare frå kommunestyret. Ansvarleg for tilsyn med miljøretta helsevern kjenner til kontaktar frå asylmottaket og sine plikter i høve lover og forskrifter ved eventuelle svikt. Kommunehelsetenesta har ført tilsyn med miljøretta helsevern ved mottaket siste året.

Dokumentunderlaget for systemrevisjonen var:

1. Organisasjonskart
     a) ordinert
     b) mellombels
2. Stillingsomtale for kommunelege Harald Hoff (m.a. helsestasjon/ skulehelsetenesta)
3. Stillingsomtale Bjarke Holm Jensen (m.a. smittevern)
4. Stillingsomtale leiande helsesyster
5. Stillingsomtale helsesyster
6. Avtale mellom Stryn kommune og Stryn statlege mottak om kjøp av helsesysterteneste
7. Diverse internprosedyrer for samhandling mellom helsesyster i Olden og helseansvarleg ved Stryn statlege mottak
   • Samarbeidsform
   • Helseundersøking 0 – 16 år
   • Avtale om vaksinering av barn 0 – 16 år
   • Skulehelseteneste for barn 0-16 år ved Stryn statlege mottak
   • Tuberkulosekontroll barn 0-16 år ved Stryn statlege mottak
   • Melde- og ansvarsrutiner ved Stryn statlege mottak
   • Utskrivingsrutine av barn 0-16 år v/ Stryn statlege mottak
   • Prosedyre: Helsestasjonen sine oppgåver i Smittevernplan, inkludert tuberkuloseovervaking / kontroll ved helsestasjon
8. Diverse prosedyrar m.m. for Stryn statlege mottak v/ helseansvarleg og barne- og ungdomsansvarleg var sendt med som orientering. Det er Stryn statlege mottak sine interne prosedyrer, men dei er kjent av kommunen si helse- og sosialteneste
   • Prosedyre vedk. smittevern
   • Prosedyre vedk. fastlegeordning
   • Prosedyre om generell helseinformasjon og kartlegging av fysisk og psykisk helse
      - Momentliste for helseinformasjon
      - Skjema for screening av fysisk og psykisk helse i mottak
   • Prosedyre for melding om desentralisert busetting av barn frå statleg mottak
   • Prosedyre for mottaket sin kontakt til skule, barnehage, barnevern og BUP + informasjon om tilbod på barnebasen m.m.
9. Skriv av 28.01.03 frå dåverande kommunelege I Bjarke Holm Jensen: Førebels melding i samband med revisjon av smittevernplan.
10.   Instruks for tuberkulosekontroll og helseundersøking av asylsøkjarar og flyktningar
      Tillegg til smittevernplan for Stryn kommune
    (felles for dei i statleg og dei i kommunalt mottak)
11.   Generell undersøking for asylsøkjarar og flyktningar
12.   Psykiatriplan for Stryn kommune 2002 – 2006
13.   Årsrapport helse- og sosialsektoren 2003
14.   Stillingsomtale for sakshandsamar miljøretta helsevern
15.   Prosedyre for tilsyn innan miljøretta helsevern ved statleg asylmottak
16.   Skjema til bruk ved tilsynsbesøk i statleg asylmottak
17.   Rapport av 17.04.2000 frå Næringsmiddeltilsynet etter bestilt inspeksjon ved Stryn statlege mottak
18.   Skriv av 266.09.2003 om tilsyn med Stryn statlege mottak
19.   Rapport frå tilsyn med Stryn statlege mottak, datert 18.11.2003
20.   Oppfølgingsskriv av 21.04.04 etter tilsyn i oktober
21.   Innspel frå Stryn kommune til UDI i forkant av deira tilsyn med mottaket i mai 2004

Korrespondanse mellom verksemda og Helsetilsynet i Sogn og Fjordane:

• Varsel om tilsyn vart sendt frå Helsetilsynet vart sendt ut 23.03.04
• Motteke etterspurd dokumentasjon frå kommunen 05.05.04
• Utsending av program og dagsorden for tilsynet til kommunen 24.05.03

Tilsynet vart gjennomført som ein systemrevisjon med intervju, verifikasjon og dokumentgjennomgang.

Opnings- og avslutningsmøte og intervjua vart gjennomførde på Stryn helsesenter.

Melding om tilsynet vart sendt ut 23.03.2004.

Opningsmøte

Onsdag 02.06.2004 klokka 09.30

Intervju

Seks personar vart intervjua

Verifikasjon:

Følgjande verifikasjonar vart gjennomførde:

• 15 journalar for asylsøkjarar som bur på asylmottaket
  - Om tuberkulosekontroll er gjennomført innan 14 dagar
  - Om personar med teikn på sjukdom er vist vidare til naudsynt oppfølging
  - Korleis tuberkuloseundersøking ved transittmottaket vert teken i mot og registrert i kommunehelsetenesta der mottaket ligg
• Journalane til dei 10 siste personane som er flytta frå mottaket til annan kommune
  - Om det føreligg dokumentasjon på oversending av resultat frå tuberkuloseundersøking
  - Om det føreligg avviksmeldingar, dersom fristen for oversending ikkje er følgt opp
  - Om dei har fått tilbod / gjennomført undersøking og evt. behandling av smittsam sjukdom
  - Om det er gjennomført individuell samtale og fått vurdert behov for behandling av smittsam sjukdom
  - Om målretta undersøking er tilbydd, eventuelt gjennomført
  - Om bruk av tolk er dokumentert

Sluttmøte

Onsdag 02.06.2004 klokka 15.00 – 15.30

Område 1: Tuberkulosekontroll

Avvik 1

Kommunen har ikkje eit system for å registrere tuberkulosestatus. Kommunen manglar eit system som sikrar at opplysningar frå transittmottak vert teke mot og følgt opp av helsepersonell i kommunen for asylsøkjarar over 16 år. Kommunen har ikkje rutiner som sikrar at tuberkulosestatus vert sendt vidare når asylsøkjarar flytter frå mottaket.

Avvik frå følgjande lovkrav:

• Lov om smittevern § 7-1, Jf. forskrift om tuberkulosekontroll § 2-3 og
  §4-2.Forskrift om internkontroll i sosial- og helsetenesta §4.

Avviket byggjer på følgjande observasjonar:

• Kommunehelsetenesta får berre overført opplysningar om positive funn ved tuberkulosekontroll
• Helseansvarleg ved mottaket får oversikt frå transittmottaket, men den vert ikkje overført til helsetenesta i kommunen
• Stillingsinstruksen for helseansvarleg på mottaket sin kommunale deltidsstilling er innretta berre mot barn 0 – 16 år og mødre og gravide
• Journalane for dei som bur på transittmottaket inneheld ikkje tuberkulosestatus og det er ikkje dokumentert i journalane at tuberkulose status vert sendt vidare ved flytting til ny kommune/ mottak

Område 2: Naudsynt helsehjelp og helseundersøking ved behov

Avvik 2

Kommunen manglar eit system som sikrar at alle asylsøkjarar får informasjon om helsetenesta den første tida etter at dei kjem til mottaket.

Avvik frå følgjande lovkrav:

• Lov om kommunehelsetjeneste §§ 1-1, 1- 3. Jf. Lov om statlig tilsyn med helsetjenesten § 3 og Forskrift om internkontroll i sosial- og helsetjenesten § 4, andre ledd.

Avviket byggjer på følgjande observasjonar:

• Helseansvarleg på mottaket gir informasjon både til einskildpersonar og til grupper innan 2 veker. (helseansvarleg er tilsett på mottaket i 70% stilling)
• Kommunehelsetenesta, legane kjenner ikkje til kva informasjon som vert gitt på mottaket
• Helsestasjon sikrar informasjon til gravide og til familiar med barn opp til 16 år

Avvik 3

Kommunen har ikkje eit system som sikrar relevante førebyggande tiltak og undersøking med omsyn til smittsame sjukdommar hjå asylsøkjarar

Avvik frå følgjande lovkrav:

• Lov om smittevern §§ 6-1 og 7-1.

Avviket byggjer på følgjande observasjonar:

• Det vart opplyst i intervju at korkje mottak eller kommunehelsetenesta får opplysningar om smittestatus utover tuberkulosestatus. Helseansvarleg ved mottaket må ofte purre på transittmottaket for å få tuberkulosestatus
• Kommunehelsetenesta tilbyr ikkje asylsøkjarar første gongs helseundersøking med tanke på å avdekke smittsame sjukdommar og bærar-tilstandar.

Merknad 1

Kommunehelsetenesta har liten kapasitet for oppfølging av personar med psykiske vanskar.

Merknaden er basert på følgjande observasjonar:

• Det vert opplyst i intervju at det er liten kapasitet til tilbod om individuell oppfølging av personar med psykiske vanskar i helsetenesta.
• Kapasiteten i spesialisthelsetenesta vert opplevd som ein flaskehals for å gi eit optimalt helsetenestetilbod til personar med psykiske vanskar
• Mottaket får overført personar som dei opplever er lite utgreidd med omsyn til psykiske helseproblem frå transittmottaket
• Oppfølging av personar med psykiske vanskar vert gjennomført av spesialisthelsetenesta og ved at kommune sine fagfolk innan psykisk helsearbeid rettleier dei tilsette ved asylmottaket.

Område 3: Tilsyn med miljøretta helsevern i asylmottak

Ingen avvik vart avdekka på dette område

Oversikt over personane frå verksemda som var med på revisjonen.

Frå Helsetilsynet møtte:
Assisterande fylkeslege Einar Hovlid, revisor
Psykiatrirådgivar Øyvin Myrmel, revisor
Folkehelserådgivar Bjørg Eikum Tang, revisjonsleiar