Denne rapporten omtalar påpeika avvik og merknader innan dei reviderte områda. Systemrevisjonen omfatta følgjande område:

Tenestetilbodet til rusmiddelmisbrukarar etter Lost kapittel 4:

Område 1: Tenester retta mot alle rusmiddelmisbrukarar

a. Opplysningar, råd og rettleiing

b. Innretning og tilgjenge til støttetiltak

c. Rettssikringen av tilgangen til støttetiltak

d. Mellombels husvære med kvalitetskrav

Område 2: Tenester overfor rusmiddelmisbrukarar under rehabilitering
a. Oppfølging i behandlingsopplegg

b. Nødvendige tiltak ved avslutting av eit institusjonsopphald

Dei ulike delane av helse- og sosialtenesta rår personar med rusproblem til å søke hjelp på sosialkontoret. Alle på sosialkontoret har ansvar for å gje opplysning råd og rettleiing til personar med slike problem. Kommunen har også ei internettside der det mellom anna går fram kva hjelp som kan gjevast. Det framgjekk i intervjua at det var uklart kva etat som hadde ansvar og mynde til å gjere vedtak om støttekontakttenester. Det vert gjeve avvik på at kommunen ikkje har sikra at dette er kjent hjå dei tilsette.

Sosialkontoret nyttar treningskontakt som støttekontakt til personar med rusproblem. Omsorgstenesta (inklusiv psykisk helseteam) har ansvar for ordinære støttekontakttenester. Denne tenesta blir lite brukt til personar med rusproblem. Det vert gjeve avvik på for liten kapasitet på støttekontaktar og treningskontaktar

I intervjua går det fram at det blir gjort ei kontinuerleg vurdering av tiltak til klientar som sosialkontoret kjenner til. Munnlege søknader blir handsama likt med skriftlege og nedteikna av sakshandsamar. Kommunen har som praksis å ikkje gjere vedtak om teneste før dei har eit konkret tilbod. Det vert gjeve ein merknad på at det kan ta lang tid frå ein søknad er registrert til at det føreligg eit vedtak om teneste.

Kommunen har tilgang på 52 bustader med vurdert god standard. Det blir i stor grad tildelt permanente husvære (dvs inntil 2 år). Kommunen prøver å gje rusmisbrukarar, som er i eit rehabiliteringsopplegg, bustad utanfor rusbelasta områder.

Kommunen har rutinar for kontakt med personar som er innlagt på rusinstitusjonar. Rutinane er telefonisk og skriftleg kontakt samt møte kvar tredje månad på institusjonane. Før utskriving er det eit eige møte der naudsynte tiltak etter utskiving blir drøfta.

Dato: 29.06.04

1 Innleiing
Rapporten er utarbeidd etter systemrevisjon i Årdal kommune 1. juni 2004. Revisjonen inngår som ein del det landsomfemnande tilsynet med tenester til rusmiddelmisbrukarar i kommunar.

Føremålet med dette landsomfemnande tilsynet er å avklare om og i tilfelle korleis kommunane sikrar at relevante tenester etter kapittel 4 i sosialtenestelova vert gjort tilgjengeleg for og vert ytt til rusmiddelmisbrukarar. Det skal undersøkjast om føremåla i sosialtenestelova vert fremma og om aktuelle målkrav vert etterlevd.

Ein systemrevisjon blir gjennomførd ved gransking av dokument, ved intervju og ved verifikasjonar. Verifikasjon inneber her å sjekke om rutinar, prosedyrar og instruksar blir følgde i praksis. Rapporten handlar om avvik og merknader som er avdekka under revisjonen.

• Avvik er definert som mangel på oppfylling av krav frå styresmaktene.
• Merknad er tilhøve som ikkje kjem inn under definisjonen av avvik, men der tilsynet med utgangspunkt i krav frå styresmaktene avdekkjer potensial for betring.

KOSTRA-tal for Årdal viser at kommunen har hatt slike netto driftsutgifter til
”Tilbod til personar med rusproblem”: 2000: kr. 227.000, 2001: 217.000, 2002 kr. 158.000 og i 2003 kr. 689.000.

I år 2003 nytta kommunen i følgje KOSTRA 1 årsverk til stillingar med tilbod til personar med rusproblem. For 2002 var talet 0, i 2001 og 2000 var ikkje noko registrering. Årdal kommune har 2 årsverk i sosialtenesta, råd, rettleiing og sosialt førebyggande arbeid i 2003. I tillegg kjem 2,8 årsverk innan barnevernet, der rus kan vere eit problem.

Psykiatritenesta, som er tillagt tenesteområde Årdalstangen, yter og tenester til personar med rus (/psykiatri) for heile kommunen.

Dokumentasjon frå verksemda sjølv:

• Skriv frå Årdal kommune, helsetenesta, datert 7. mai 2004
• Årsrapport 2003
• Stillingsforklaringar for
• Sosial- og barnevernleiar
• Sosialkonsulentar (2)
• Rusmiddelpolitisk handlingsplan for Årdal kommune 2000 – 2004
• Ny stilling for medarbeidar innan rusvernet – notat (tilsett frå 01.07.2004)
• Rutinehandbok for sosialtenesta i Årdal kommune
• Kopi av heimesida til Årdal kommune
• Rus
• Bustader for sosialt vanskelegstilte
• Økonomisk sosialhjelp
• Råd og rettleiing
• Sosialtenesta – opningstider (07.30 – 15.30)
• Meldingar om vedtak til personar med rusmiddelproblem (fått 2, 3 skal ettersendast)
• Oversyn over tilsette med ansvar for/som arbeider med rusmiddelproblematikk

Systemrevisjonen omfatta følgjande aktivitetar:

Melding om tilsyn vart send ut 31. mars 2004 med tilsyn 15. juni. Endra til 1. juni etter ønskje frå Årdal kommune. Dette er stadfesta i skriv datert 20. april.

Opningsmøte vart halde 1. juni 2004 kl. 08.45.

Intervju
Desse personane vart intervjua:

Anne-Grethe Øvstetun – kst sosial/barnevernsleiar.
Marie Helene Hollevik Brandsdal, sosialkonsulent
Marie Nilsen, kst barnevernleiar
Rigmor Hovland, miljøterapeut psykiatri
Kjell Moldestad, områdeleiar Årdalstangen
Svein Kåre Senneset, helsesjef

Verifikasjonar
Følgjande verifikasjonar vart gjennomførde på staden:

Gjennomgang av 6 journalar der vi såg etter opplysningar om:

1. Råd og rettleiing til personar med rusproblem jf Lost § 6-1/4-1
Det gjekk fram av journalane at det var jamleg kontakt mellom hjelpeapparat og klient, der ulike problem og aktuelle tiltak vart drøfta.

2. Ulike støttetiltak jf Lost 6-1/4-2
Ulike støttetiltak vart diskutert med klientane.

3. Mellombels husvære jf Lost 3-4/4-5
Behov for husvære vart diskutert i dei sakene der det verka aktuelt.

4. Tilbod om institusjonsbehandling jf Lost 6-1
Det vart gjeve tilbod om institusjonsbehandling i dei sakene der det verka aktuelt.

5. Oppfølging under institusjonsbehandling jf Lost 6-1
Journalane dokumenterte oppfølging under institusjonsbehandling.

6. Naudsynte tiltak etter avslutta institusjonsbehandling jf Lost 6-1
Før utskriving vart det gjennomført ei samtala der behov etter utskriving vart diskutert.

7. Vedtak om tildeling av tenester
Det vart gjort vedtak om tildeling av tenester.

8. Individuelle planar
Det var laga individuelle planar på nokre personar.

Sluttmøte kl. 15:00.

Område 1: Tenester retta mot alle rusmiddelmisbrukarar

1A. Opplysning råd og rettleiing
Det kom ikkje fram opplysningar som gjev grunnlag for avvik eller merknader på området.

Observasjonar:

• Ved behov vart personar med rusproblem råda til å kontakte sosialkontoret av andre deler av hjelpeapparatet.
• Alle på sosialkontoret hadde ansvaret for å følgje opp slike problemstillingar.
• Kommunen har ei god internettside der dei mellom anna har lagt ut opplysningar om tilbod til personar med rusproblem.

1B. Innretting og tilgjenge av støttetiltak
Avvik 1:

Kommunen har for lite ressursar på støttekontaktar og treningskontaktar til personar med rusproblem.

Avvik frå følgjande krav frå styremaktene:

• Lov om sosiale tenester § 4-2c

Avviket er basert på følgjande observasjonar:

• Kommunen har ein treningskontakt som har fullt arbeid ved sidan av. Dette medfører at kapasiteten er avgrensa.
• Lite eller ingen bruk av støttekontaktar.
• Intervjuobjekta vurderar tilbodet om treningskontakt og støttekontakt til å vere under behovet for slike tenester.

1C. Rettssikring av tilgangen på støttetiltak

Avvik 2

Kommunen har ikkje sikra at rusmiddelmisbrukarar som søker tenester heimla i § 4-2 får tildelt tenester.

Avvik frå følgjande krav frå styresmaktene:

• Lov om sosiale tenester § 4-2c

Avviket er basert på følgjande observasjonar:

• Det er ulik oppfatning hjå intervjuobjekta om kva etat som har ansvar og mynde til å fatte vedtak om støttekontaktar etter § 4-2c.

Merknad 1

Kommunen har som praksis å ikkje fatte vedtak om teneste før det føreligg eit konkret tilbod.

Merknaden er i høve fylgjande krav frå styresmaktene:

• Lov om sosiale tenester § 4-2 og forvaltningslovas § 11a

Merknaden er basert på følgjande observasjonar:

• Det blir under intervjua opplyst at det ikkje blir fatta vedtak før kommunen er i stand til å tilby aktuell teneste.
• Det kan gå fleire månader frå behovet blir meldt til kommunen er i stand til å gje omsøkt teneste.

1D. Mellombels husvære med kvalitetskrav

Det kom ikkje fram opplysningar som gjev grunnlag for avvik eller merknader på området.

Observasjonar:

• Kommunen har tilgang på 52 bustader med vurdert god standard.
• Det blir i stor grad tildelt permanente husvære (dvs inntil 2 år).
• Kommunen prøver å skaffe rusmisbrukarar, som er i eit rehabiliteringsopplegg, bustad utanfor rusbelasta område.

Område 2: Tenester overfor rusmiddelmisbrukarar under rehabilitering

2A. Oppfølging i behandlingsopplegg

Det kom ikkje fram opplysningar under tilsynet som gjev grunnlag for avvik eller merknader på dette området.

Observasjonar:

• Sosialtenesta har jamleg munnleg og skriftleg kontakt med personane som dei kjenner til er innlagt.
• Kva tredje månad og før utskriving har sosialteneste møte med klientane og rusinstitusjonen.

2B. Naudsynte tiltak ved avslutning av eit institusjonsopphald.

Det kom ikkje fram opplysningar under tilsynet som gjev grunnlag for avvik eller merknader på dette området.

Observasjonar:

• Før utskriving finn stad har kommunen gjennom telefonkontakt og møter med klientane og diskutert aktuelle tiltak.

Oversikt over personar frå verksemda som var direkte involverte i revisjonen.

Frå Fylkesmannen deltok: