INNHALD

Samandrag
1. Innleiing
2. Om verksemda - særlege tilhøve
3. Dokumentunderlag
4. Gjennomføring
5. Reviderte område og funn
6. Deltakarar ved tilsynet

Samandrag
Denne rapporten omtalar påpeika avvik og merknader innan dei reviderte områda.

Systemrevisjonen omfatta helsetenesta til asylsøkjarar, flyktningar og familieattforeina avgrensa til følgjande område:

• Tuberkulosekontroll
  Av asylsøkjarar under opphald i i ordinere asylmottak
  Av busette overføringsflyktningar og familieattforeina frå land med høg førekomst av tuberkulose
• Naudsynt helsehjelp og helseundersøking ved behov
  Til asylsøkjarar under opphald i ordinere mottak
  Til busette overføringsflyktningar og familieattforeina
• Tilsynet med miljøretta helsevern

Førde kommune har ca. 10.800 innbyggarar, kommunen har eit statleg asylmottak, Bergum statlege mottak, i snitt det bur ca. 140 personar der.

Kommunen har arbeidd ut smittevernplan og har tilsett smittevernlege i deltidsstilling.

Førde kommune har oppretta 70% stilling for helsesyster med ansvar for asylsøkjarar. Det vert opplyst at det er godt samarbeid mellom mottaket og helsetenesta, både med første- og andrelinjetenesta.

Kommunen har organisert tiltak for flyktningar og familieattforeina i eit Norsk-senter, senteret er organisert som eiga eining under opplæringsetaten. Norsksenteret har ansvar for norskopplæring og introduksjonsprogrammet for flyktningar og familieattforeina. Senteret gir informasjon om norsk helsevesen generelt, og om kommunehelsetenesta spesielt. Senteret har kontor for helsesyster og anna helsepersonell, og senteret hjelper sine brukarar med å få skaffe seg fastlege.

Gravide og personar med psykiske vanskar får same tilbod som andre bebuarar i kommunen.

Tilgangen på helsearbeiderar av begge kjønn er lett tilgjengeleg i kommunen, dette gjer at kjønnsperspektivet i høve til andre kulturar sine krav har vorte godt ivareteke.

Ansvar for tuberkulosekontroll er delegert til smittevernlegen, både for asylantar, flyktningar og familieattforeina. Opplysningar om smittestatus og helsetilstand frå transittmottaket fungerer tilfredsstillande. Sameleis er kommunen tilfreds med kontakten og opplysningar frå politiet.

Det føreligg delegasjonsvedtak frå kommunestyret med omsyn til ansvaret for miljøretta helsevern i kommunen. Kommunen har ei deltidsstilling for lege med ansvar for denne deltenesta.

Gjennom intervjua gjekk det fram at tolketenesta fungerer godt.

Kommunen har ikkje eit fullgodt system for å sikre tuberkulosekontroll for direkte busette flyktningar og familieattforeina

Kommunen manglar rutinar som sikrar vidaresending av resultat av tuberkulose undersøkingar til ny bustad kommune

Dato: 15.03.2005

Rapporten er utarbeidd etter systemrevisjon ved Førde kommune i perioden 02.12.04 – 18.01.2005. Revisjonen inngår som ein del av den planlagde tilsynsverksemda til Helsetilsynet i Sogn og Fjordane i år.

Føremålet med systemrevisjonen er å vurdera korleis verksemda nyttar internkontroll til å oppfylla krav frå styresmaktene. Revisjonen omfattar undersøking av om

• aktivitetar blir utførde slik dei er framstilte skriftleg og munnleg
• verksemda når måla sine og driv verksemda innanfor dei rammene styresmaktene har sett.

Ein systemrevisjon blir gjennomførd ved gransking av dokument, ved intervju og ved verifikasjonar. Verifikasjon inneber å sjekke om rutinar, prosedyrar og instruksar blir følgde i praksis, og om dei fysiske tilhøva tilfredsstiller krava frå styresmaktene. Rapporten omhandlar avvik og merknader som er avdekte under revisjonen.

• Avvik er definert som mangel på oppfylling av krav frå styresmaktene.
• Merknad er tilhøve som ikkje kjem inn under definisjonen av avvik, men der tilsynet med utgangspunkt i krav frå styresmaktene avdekkjer potensial for betring.

Førde kommune har ca. 10.800 innbyggarar, kommunesenteret har bystatus, og det er ein av kommunane i fylket med størst vekst i folketalet. Kommunen har eit statleg asylmottak, Bergum statlege mottak, der det i snitt bur ca. 140 personar. Dei fleste av desse er einslege menn, men og nokre einslege kvinner og nokre familiar. I snitt bur asylsøkjarane omlag ni til ti månader på mottaket. Det vert først informert om norsk helsevesen ved velkomstsamtalen, og seinare har helsesyster meir inngåande informasjon og oppfølging av asylsøkjarane.

Førde kommune har oppretta 70% stilling for helsesyster med ansvar for asylsøkjarar og med eige kontor på mottaket. Det vert opplyst at det er godt samarbeid mellom mottaket og helsetenesta, både med første- og andrelinjetenesta. Kommunen har tilsett asyllege i deltidsstilling. Alle asylsøkjarar får tilbod om ein gratis legetime etter at dei kjem til mottaket og før dei får tildelt fastlege. Det er ikkje problem å få anna naudsynt legeteneste før fastlege er tildelt. Tildeling av fastlege går greitt, asylsøkjarane får tildelt fastlege i løpet av nokre få veker. Det har ikkje vore problem å skaffe kvinneleg helsepersonell for dei som ynskjer det.

Kommunen har organisert tiltak for flyktningar og familieattforeina i eit Norsk-senter, senteret er organisert som eiga eining under opplæringsetaten. Norsksenteret har ansvar for norskopplæring og introduksjonsprogrammet for flyktningar og familieattforeina. Senteret gir informasjon om norsk helsevesen generelt, og om kommunehelsetenesta spesielt. Senteret har kontor for helsesyster og anna helsepersonell, og senteret hjelper sine brukarar med å få skaffe seg fastlege. Norsksenteret opplyser at dei sender melding om nye brukarar til smittevernlegen med kopi til helsestasjonen, og at dei samarbeider med psykiatrisk sjukepleiar i kommunen.

Både asylsøkjarar, flyktningar og familieattforeina får oppfølging av helsestasjon og jordmor ved graviditet og fødsel på lik linje med andre bebuarar i kommunen. Det gjeld og i høve til psykisk helse. Ved behov viser fastlegen personar med psykiske helseproblem vidare enten til psykiatrisk sjukepleiar eller til spesialisthelsetenesta. Kommunen har og etablert eit tverrfagleg rehabiliteringsteam som har ansvar for å opprette individuelle planar for dei som ynskjer det. Kommunen har utarbeida smittevernplan og har tilsett smittevernlege i deltidsstilling.

Det føreligg delegasjonsvedtak frå kommunestyret med omsyn til ansvaret for miljøretta helsevern i kommunen. Kommunen har ei deltidsstilling for lege med ansvar for denne deltenesta.

Kommunen har ikkje etablert eige etter- og vidareutdanningsprogram for helsepersonell som arbeider med asylsøkjarar, flyktningar og familieattforeina, men personellet får tilbod om å gå på eksterne kurs. Dei har hatt god nytta av å delta på samlingar, arrangert av Psykososialt team for Vestlandet.

Kommunen har godt samarbeid med politiet og med Statleg transittmotak med omsyn til varslingsrutinar og overføring av helseopplysningar.

Dokumentasjon frå verksemda sjølv:

• Organisasjonskart, oversikt over tilsette i tenesta
• Årsmelding for 2003 for flyktningehelsetenesta
• Handlingsplan for helsetenesta ved asylmottak for 2004
• Smittevernplan for Førde kommune
• Veileder om helsetjenestetilbudet til asylsøkere og flyktningar IS – 1022
• Handskreven prosedyre om arbeidet med tuberkulosekontroll og helsetenestetilbodet for asylsøkjarar

Framlagt dokumentasjon under tilsynet:

• Brev om delegering av kommunen sine oppgåver innanfor lov om smittevern til smittevernlegen
• Brev om delegering av kommunen sine oppgåver innanfor lov om smittevern til lege for miljøretta helsevern
• Kommunen sitt reglement for delegering og ansvarsfordeling etter kommehelsetenestelova og smittevernlova
• Meldingsskjema for asylmottak etter forskrift om miljøretta helsevern for Bergum mottakssenter, Førde
• Tilsynsrapport 2004 for Bergum statlege mottak, dagsett 12.07.04 frå Utlendingsdirektoratet, Region Vest
• Notat om Budsjett- endring og budsjett 2005-01-21
• Prosedyre for Ansvar og handtering av Avvik frå Handbok: Helse og sosial sin styringsdel.
• Avviksskjema som er nytta i Førde kommune

Korrespondanse mellom verksemda og Helsetilsynet i Sogn og Fjordane:

• Varsel om tilsyn til Førde kommune, dagsett 02.12.05
• Mottatt dokumentasjon frå Førde kommune på e-post og papir 10.01.05
• Dagsorden for tilsyn sendt til kommunen, dagsett 11.01.05

Systemrevisjonen omfatta følgjande aktivitetar:

Melding om tilsyn vart send ut 02.12.05.

Formøte vart ikkje halde.

Opningsmøte vart halde 18.01.05 klokka 09:30

Intervju
Sju personar vart intervjua.

Verifikasjonar
Følgjande verifikasjonar vart gjennomførde:

• Journalar for dei 10 siste overføringsflyktningane som er busette i kommunen med omsyn til om tuberkulose status er sjekka
• Om det er gjennomført tuberkuloseundersøking innan fastsett tid for dei ulike gruppene
• Om dei er vidaresende til naudsynleg oppfølging, dersom det har vore sjukdomsteikn ved undersøkinga av tuberkulosestatus
• Journalar for ca. 20 personar som er komne gjennom familieattforeining eller er direkte busette flyktningar frå høgendemiske land
• Om det er dokumentert at det er gjennomført individuelle samtalar og vurdert behov for helsetenester
• Om det er dokumentasjon på målretta undersøkingar og tilbod om helseundersøking
• Om det er dokumentert at det er brukt tolk
• Journalar for dei siste personane som er flytta frå asylmottaket til ein annan kommune
• Om det låg føre dokumentasjon på at resultat frå tuberkulose status vert vidaresendt til ny bustadkommune
• Journalar for dei 20 siste ankomne som er busette på asylmottaket.
• Om tubekuloseundersøkinga er gjennomført innan 14 dagar
• Om personar med teikn til tuberkuløs sjukdom vert vidaresendt til naudsynt oppfølging
• Korleis resultat frå transittmottak vert registrert i kommunehelsetenesta

Sluttmøte var halde 18.01.05 klokka 15:00

Område 1: Tuberkulosekontroll

Kommunen har ikkje eit fullgodt system for å sikre tuberkulosekontroll for direkte busette flyktningar og familieattforeina

Avvik frå følgjande krav frå styremaktene:

• Forskrift om tuberkulosekontroll §3-2 jf. §2-3.

Avviket er basert på følgjande observasjonar:

• Under intervjua kom det fram at det er uklart kven som har ansvar for å syte for at denne gruppa vert kalla inn til undersøking for å fastsetje tuberkulosestatus.
• Det vert ikkje systematisk teke røntgen thorax av denne gruppa.
• Det er ikkje rutinar for systematisk oppfølging av tuberkulose status for denne gruppa.
• Det vart påvist under verifikasjon av journalar at pasientar som ikkje har møtt opp til avtalt undersøking, ikkje har vorte sett opp att til ny avtale

Kommunen manglar rutinar som sikrar vidaresending av resultat av tuberkulose undersøkingar til ny bustadkommune

Avvik frå følgjande krav frå styremaktene:

• Forskrift om tuberkulosekontroll §4-2 pk.3 jf. §2-3 og jf. Internkontrollforskriften §4 andre ledd a).

Avviket er basert på følgjande observasjonar:

• Legane har ulik praksis med omsyn til vidaresending av resultat av tuberkulose status.
• Helsestasjonen vidaresender informasjon etter at dei tek mot melding frå helsetenesta i ny bustad kommune.

Område 2: Naudsynt helsehjelp og helseundersøking ved behov

Kommunehelsetenesta inviterer ikkje flyktningar og familieattforeina til individuell samtale eller undersøking som ein del av det førebyggande helsearbeidet eller smittevernhjelp for denne gruppa.

Merknaden er basert på følgjande observasjonar:

• Flyktningar og familieattforeina vert orientert om helsetenestetilbod ved Norsksenteret, men kommunehelsetenesta inviterer ikkje denne gruppa til informasjonsmøte eller individuell samtale om smittevernhjelp.
• Flyktningar og familieattforeina vert informert om norsk helsevesen og får hjelp til å skaffe seg fastlege.
• Asylsøkjarar vert invitert til førstegangsundersøking hjå lege før dei får fastlege, flyktnigar har ikkje eit tilsvarande tilbod.

Område 3: Miljøretta helsevern

Det blei ikkje funne avvik eller gjort merknader på dette området.

I tabellen under er det gjeve ei oversikt over deltakarane på opningsmøte og sluttmøte og over personar som vart intervjua.

Bjørg Eikum Tang, revisjonsleiar