Denne rapporten omtalar påpeikte avvik og merknader innan dei reviderte områda. Systemrevisjonen omfatta følgjande område:

• Sosiale tenester til personar med psykisk utviklingshemming
• Ulovleg bruk av tvang og makt overfor personar med psykisk utvikingshemming
• Gjennomføring av tiltak med planlagt bruk av makt og tvang

Det blei under tilsynet avdekt følgjande avvik:

• Surnadal kommune sikrar ikkje at tenestemottakaren sine tenestetilbod etter sosialtenestelova § 4-2 a-d blir endra i samsvar med endring i behov.
• Surnadal kommune sikrar ikkje i tilstekkeleg grad at tenestemottakaren får dei tenester som dei har vedtak på.

Fylkesmannen fann grunnlag for å gje ein merknad:

• Kommunen sine ansvarslinjer i høve til sosialtenestelova kap. 4A er ikkje gjort kjent for alle tenesteytarane.

Molde 21.06.05

Rapporten er utarbeidd etter systemrevisjon ved Surnadal kommune den 7. og 8. april 2005. Revisjonen inngår som ein del av den planlagde tilsynsverksemda til fylkesmannen i år, og er ein del av eit landsomfattande tilsyn, gjennomført etter oppdrag frå Statens helsetilsyn.

Tilsynet er gjennomført ved systemrevisjon av Surnadal kommune sine sosiale tenester til personar med psykisk utviklingshemming. Tilsynet er ein kombinasjon av systemrevisjon og stadlege tilsyn. Det blir utarbeidd særskilte tilsynsrapportar knytt til dei stadlege tilsyna og det er berre dei generelle funn frå dei to stadlege tilsyna som er teke med i denne rapporten.

Føremålet med systemrevisjonen er å vurdere korleis verksemda nyttar internkontroll til å oppfylle krav frå styresmaktene. Revisjonen omfattar undersøking av om:

• aktivitetar blir utførde slik dei er framstilte skriftleg og munnleg
• verksemda når måla sine og driv verksemda innanfor dei rammene styresmaktene har sett.

Ein systemrevisjon blir gjennomførd ved gransking av dokument, ved intervju og ved verifikasjonar. Verifikasjon inneber å sjekke om rutinar, prosedyrar og instruksar blir følgde i praksis, og om dei fysiske tilhøva tilfredsstiller krava frå styresmaktene. Rapporten omhandlar avvik og merknad som er avdekte under revisjonen.

• Avvik er definert som mangel på oppfylling av krav frå styresmaktene fastsett i lov eller forskrift.
• Merknad er tilhøve som ikkje kjem inn under definisjonen av avvik, men der tilsynet med utgangspunkt i krav frå styresmaktene avdekkjer potensial for betring.

Surnadal kommune har om lag 6500 innbyggarar og av desse er det 40 personar med psykisk utviklingshemning som mottek helse- og sosialtenester frå kommunen. Det er såleis forholdsvis mange personar med psykisk utviklingshemning i kommunen sett i høve til landsgjennomsnittet.

Kommunen har omorganisert til flat struktur og arbeider med nye system. Utarbeiding av delegasjonsskriv som følgje av omorganiseringa er enno ikkje avslutta.

Sosiale tenester for psykisk utviklingshemma er organisert under habiliteringstenesta.

Dokumentasjon frå verksemda sjølv:

• Organisasjonskart for heile kommunen
• Registreringskort IPLOS
• Organisasjonskart for habiliteringstenesta
• Oversikt over politisk struktur i kommunen
• Oversikt over tilsette i kommunen
• Delegasjonsskriv
• Arbeidsoppgåver, stillingsnemning for enkelte tilsette i kommunen
• Oversikt over kommunens internkontroll i form av utdrag av perm 1 ” Kvalitetssikring for helse- og sosialtenesta”
• Registrerringskjema, rapport om trussel, angrep, trakkasering mot tilsette og andre
• Opplæringsplan 2005
• Kopi av søknad om tilskot til rekrutteringstiltak
• 9 enkeltvedtak om tildeling av sosiale tenester etter § 4-2 a-d
• 3 vedtak om bruk av tvang/makt etter sosialtenestelova § 4A b eller c
• Protokoll over bruk av tvang knytt til det eine av dei to vedtaka som dei stadlege tilsyna omfatta

Systemrevisjonen omfatta følgjande aktivitetar:

Melding om tilsyn
Melding om tilsyn blei sendt ut 22.02.05

Opningsmøte
Opningsmøte blei halde 07.04.05

Intervju
10 personar vart intervjua

Verifikasjonar
Følgjande verifikasjonar vart gjennomførde:

• Synfaring i den kommunale avlastningsbustaden
• Samtale med pårørande og hjelpeverje til to tenestemottakarar
• Samtale med ein tenestemottakar og synfaring i vedkommande sin heim
• Gjennomgang av saksdokument i enkeltsaker.

Sluttmøte
Sluttmøte blei halde 12.04.05.

Område 1: Sosiale tenester til personar med psykisk utviklingshemning.

Det blei funne to avvik på dette området. Det er ikkje gjeve merknad.

Avvik 1:
Surnadal kommune sikrar ikkje at tenestemottakaren sine tenestetilbod etter sosialtenestelova § 4-2 a-d blir endra i samsvar med endring i behov.

Avvik frå følgjande krav frå styremaktene:

• Lov om sosiale tenester §§ 4-3 og 4-2, jf. § 8-1, jf. internkontrollforskrifta § 4 andre ledd bokstav a.

Kommentar:
Reglane i sosialtenestelova § 8-1 skal sikre at tenestemottakarane får tenester på eit forsvarleg nivå. Dersom kommunen ikkje har eit internkontrollsystem som sikrar at saksbehandlingsreglane blir følgt er det fare for at tenestetilbodet til brukar ikkje blir endra i samsvar med endringar i behov, og tenestemottakarane vil ikkje få den rettstryggleik dei har krav på.

Avviket er basert på følgjande observasjonar:

• Kommunen kan ikkje dokumentere at tenestetilboda til tenestemottakarane i eit av kommunen sine bufelleskap er evaluert i perioden frå utskriving frå HVPU fram til nye vedtak blei fatta i mars 2005. Det blei i intervju stadfesta at slik evaluering ikkje har funne stad.
• Alle tenestemottakarane i eit av kommunen sine bufelleskap har fått redusert sitt tenestetilbod utan at det er gjort ei individuell behovsvurdering. Kommunen har ikkje sendt ut førehandsvarsel i sakene og tenestemottakarane eller deira representantar har ikkje fått uttalt seg. I intervju kom det fram at grunngjevinga for reduksjonane var kommunen sin økonomi.

Avvik 2:
Surnadal kommune sikrar ikkje i tilstekkelig grad at tenestemottakaren får dei tenester som dei har vedtak på.

Avvik frå følgjande krav frå styremaktene:

• Lov om sosiale tenester §§ 4-3 jf. 4-2, jf. internkontrollforskrifta § 4 andre ledd, bokstav g.

Kommentar:
Det går fram av sosialtenestelova § 4-3 at personar som er i ein situasjon som er framstilt her, har rett på tenester etter § 4-2 a-d. Når det vert fatta vedtak om slike tenester følgjer det av ulovfesta forvaltningsrett og indirekte av forvaltningsloven § 42 om utsett iversetting av vedtak, at vedtaket gjeld frå det tidspunkt det er fatta og meddelt tenestemottakaren. Der kommunen ikkje greier å få sett i verk eit vedtak, må den sjå til at hjelpebehovet mellombels vert dekt på anna måte.

Avviket er basert på følgjande observasjonar

• Det kom fram i intervju og vart stadfesta i sluttmøte at kommunen har fatta fleire vedtak kor kommunen har komme fram til at tenestemottakar har behov for støttekontakt, utan at vedtaket er satt i verk.

Område 2 Ulovlig bruk av tvang og makt overfor personar med psykisk utviklingshemming

Det blei ikkje funne avvik på dette området. Det blei gjeve ein merknad

Merknad:
Etter lov om sosiale tenester § 4A-7, fyrste ledd og tredje ledd skal det vere utpeikt ein dagleg ansvarleg og nokon som er overordna fagleg ansvarleg for tenesta, og det må vere klart for dei som har fått ansvar og for andre i ansvarslinja kven dette er. Uklårt plassert ansvar vil bidra til å svekke rettstryggleiken i saker der det kan vere aktuelt å bruke tvang.

Merknaden er basert på følgjande observasjonar

• I intervju kom det fram ulike svar på spørsmål om kven som er overordna fagleg ansvarleg i kommunen.
• I tilsendte meldingar om skadeavverjande tiltak i naudsituasjon er det oppgitt ulike personar som fagleg overordna ansvarleg og i andre meldingar er det ikkje fylt ut kven som er dagleg ansvarleg for tenesta.

Område 3 Gjennomføring av tiltak med planlagt bruk av makt og tvang

Det blir som nemnt ovanfor utarbeid særskilte tilsynsrapportar knytt til dei to stadlege tilsyna. Det er berre funn frå dei to stadlege tilsyna som viser systematisk mangel på oppfylling av myndigheitskrav, eller der det er forbetringspotensiale i det kommunal system som er tatt med i denne rapporten.

Det blei ikkje funne avvik eller merknad på dette området.

Det blir utarbeidd eigne rapportar frå desse tilsyna som er unnateke offentlegheit.

Oversikt over personar frå verksemda som var direkte involverte i revisjonen.

I tabellen under er det gjeve ei oversikt over deltakarane på opningsmøte og sluttmøte og over personar som vart intervjua.

Frå Fylkesmannen deltok:
Rådgjevar Janne Bjørsnøs, revisjonsleiar
Rådgjevar Aase Årsbog Dyrset, revisor
Førstekonsulent Marit Vestad, revisor