INNHALD

Denne rapporten gjer greie for dei avvika og merknadene som blei påpeika innanfor dei områda som blei reviderte. Systemrevisjonen gjaldt følgjande område:

• Legevaktsberedskap når innbyggjartalet endrast.

Tilsynet skulle verifisere om kommunane sikra naudsynt helsehjelp til dei som til ein kvar tid oppheld seg i kommunen, mellombels eller permanent. Med andre ord om den var tilgjengeleg når det var behov. Vidare om dei hadde system for å sikre at hjelpen som blei ytt var fagleg forsvarleg, og om det var kopling mellom legevaktsberedskapen og kommunanes andre beredskapsplanar.

Alle dei intervjua stadfesta at legetenesta var godt tilgjengeleg for innbyggjarane. Tilsynet avdekte at det ikkje var tenkt og planlagt konkret for dei konsekvensane for legevaktsberedskapen som ein utbygging av hyttefelt og skisentre på Brokke og på Hovden vil føre med seg.

Ein fann desse forbetringspunktane for legevakten:

• Legevaktssamarbeidet bør formaliserast og ansvarleg for legevakten utpeikast
• Det bør utarbeidast oversikt over tilgjengeleg utstyr og ressursar for dei prehospitale akuttmedisinske tenester
• Systematisk kartlegging av kompetansebehov for alle som deltek i nemnte tenester bør gjennomførast, og planar som sikrar opplæring utarbeidast
• Kommunane bør i sitt kontinuerlege kvalitetsforbetringsarbeid laga eit enkelt avvikssystem for internt bruk
• Kommunane bør sikre seg data over sjukdoms- og skadebilete i kommune, som grunnlag for vidare utvikling av tenestene

Dato: 18.november 2005

Rapporten er utarbeidd etter systemrevisjon ved Bykle og Valle legevakt i perioden 05.oktober – 14.november 2005. Revisjonen går inn som ein del av den planlagde tilsynsverksemda hos Helsetilsynet i Aust-Agder i dette året.

Helsetilsynet i fylket har fullmakt til å føre tilsyn med helsetenesta etter lov om statleg tilsyn med helsetenesta § 2.

Formålet med systemrevisjonen er å vurdere om verksemda tek hand om ulike krav i lovgivinga gjennom internkontrollen sin. Revisjonen omfatta å undersøkje om:

• kva tiltak verksemda har for å avdekkje, rette opp og førebyggje brot på lovgivinga innanfor de tema tilsynet omfattar
• tiltaka blir følgde opp i praksis og om nødvendig korrigerte
• tiltaka er gode nok for å sikre at lovgivinga blir følgd

Ein systemrevisjon blir gjennomført ved å granske dokument, ved intervju og andre undersøkingar.

Rapporten handlar om avvik og merknader som er avdekte under revisjonen og gir derfor inga fullstendig tilstandsvurdering av det arbeidet verksemda har gjort innanfor dei områda som tilsynet omfatta.

• Avvik dreier seg om at krav som er gitt i eller i tråd med lov eller forskrift, ikkje er oppfylte
• Merknad er forhold som ikkje er i strid med krav som er fastsette i eller i tråd med lov eller forskrift, men der tilsynsorganet finner grunn til å påpeke betringspotensial

Bykle og Valle kommunar har samarbeid om legevakt. Ansvar for å setje opp vaktlister vekslar mellom kommunelegane. I den perioden tilsynet vart utførd låg ansvaret hjå kommunelegen i Bykle, og all brevveksling har difor funne stad med denne som adressat. Bykle har for tida 2 faste legar, medan Valle har 3 legar (2 faste og turnuskandidat).

Kommunane har avtale med Arendal legevakt som legevaktssentral. Denne svarer då for alle anrop på legevaktas telefonnummer i den perioden som kommunen sjølv ikkje svarar telefonen. Innbyggjarane kan ringje eit og same telefonnummer heile døgeret for å kome til legevakten. Kommunane oppfyller såleis plikta etter forskrift om krav til akuttmedisinske tenester utanfor sjukehus §7.

Bykle kommune hadde pr 1.1.2005 857 innbyggjarar, medan Valle hadde 1384 innb.. I tillegg kjem nokon hundretals arbeidarar på anlegg og studentar ved vidaregåande skuler. I turistsesongen kan innbyggjartalet auke med 10-20 gonger i Bykle og 2-3 (og meir?) i Valle. Høgsesong er vinterferieukane og påske.

Til saman er det ca 90 km til dels smal, svingete og sterkt trafikkert riksveg gjennom kommunane. Både kommunar er store av utstrekning, med spredt busetting.

Bykle har ein over 30-årig historie på aktivitet knytt til skianlegg og turisttrafikk, med 10-15 000 menneskje på Hovden i høgsesongen. Valle har ein kortare historie, der skianlegget berre har hatt ein kort sesong. Det vert rapportert ca 2000 personar i anlegget på gode dagar. Valle har på sumaren registrert 3000 som oppheld seg i kommunen, i tillegg kjem uregistrert turisme. Ein har ikkje tilsvarande tal for vintersesongen.

Systemrevisjonen omfatta følgjande aktivitetar:

Revisjonsvarsel blei sendt ut 5.oktober. Oversikt over dokument som verksemda har sendt over i samband med tilsynet, er gitt i kapitlet Dokumentunderlag.

Formøte blei ikkje halde.

Opningsmøte blei halde 14.november i Valle kommune .

Intervjuer
13 personar blei intervjua.

Det blei gjennomført synfaring ved Bykle legekontor, Fjellgardane legekontor på Hovden og skadestue/vaktberedskapen ved Hovden skisenter.

Sluttmøte blei halde 14.oktober på Hovden, Bykle kommune.

Legevakten i Bykle og Valle, naudsynt helsehjelp og beredskap når innbyggjartalet vert endra som fylgje av turiststrøm og der på fylgjande aktivitetar (hytteutbygging, skianlegg, juvvandring o.a..) førar til ein endra skade- og sjukdomsførekomst.

Tilsynet skulle stadfeste om innbyggjarane er sikra naudsynt helsehjelp til alle tider, at tenestene sikrar fagleg forsvarleg hjelp og kommunen til ein kvar tid har oversikt over helsetilstanden og behova.

Dokumentasjon som blei lagt fram var i hovudsak av eldre dato, knytt til organisering av samarbeid om legevaktssentral. Frå begge kommunar ligg føre prosedyrar, men lite er relatert til legevakt. Det ligg føre utkast til ny samarbeidsavtale om legevakt mellom Valle og Bykle kommunar, da det ikkje er nokon formell avtale.

Begge kommunane står overfor store hytteutbyggingar, og i Bykle er også ein omfattande utviding av heisanlegget no godkjent, noko som vil 2-3 doble kapasiteten i anlegget. Ein snakkar om kanskje opp mot 25 000 innb. i høgsesongen.

Det er skrevet lite i dei kommunale planar inkl. beredskapsplanar om konsekvensane for helsetenestene av utbyggingane, men kommuneadministrasjonane hadde fokus på problemet.

Det finns mykje utstyr i kommunen for akutt helsehjelp, og friviljuge organisasjonar yter hjelp og service i påska både i Valle og Bykle. Den einskilde verksemd har oversikt over sitt, men lite er formalisert og kommunen har inga samla oversikt over, og koordinering av, det som finns.

Medarbeidarar på dei to legekontora er med på opplæring som er aktuell for deira arbeid, opplæring som dels og føregår i samarbeid med ambulansen. Dei opplever at dei har naudsynt kompetanse for å utføre arbeidet, men det er ingen systematiske opplæringsplanar for dei som deltek i legevaktsberedskapen, av leger og hjelpepersonell. Det er heller inga systematisk tilnærming til kva krav ein sett til utbyggarane av skianlegg, vaktmannskapa i bakken og andre friviljuge, om kompetanse i førstehjelp oa,. Utan slik oversikt vil ein ikkje kunne sikra at alle som medverkar har den naudsynte kompetanse, og sikre at hullar i systemet vert avdekte og retta.

Ingen av kommunane hadde oversikt over sjukdoms- og skademønsteret, ei heller knytt til skianlegga eller anna aktivitet, permanent eller sesongbetont. Slik oversikt er naudsynt for planlegging av tenestene, og i sær når ein planlegg for utviding av verksemdene.

Merknad 1:
Organisering, ansvar og leiing.

Det er ikkje inngått formell samarbeidsavtale om legevakt mellom dei to kommunane. Av dette fylgjer at det heller ikkje er klårt kven som er ansvarleg for kompetanseutvikling for legevakta, og for utvikling av samarbeid med dei andre beredskapsressursane i kommunane.

Det vises til kommunehelsetenestelova § 1-1, jf § 1-3 nr 5 (2), og forskrift om krav til akuttmedisinske tenester utanfor sjukehus § 1, og særleg til forskrift om internkontroll i sosial- og helsetenesta § 4 bokstav a).

Merknad 2:
Opplæring og kompetanseplanar.

Det var ikkje systematisk og heilskapleg oversikt over kompetansebehov for dei som deltek i akuttberedskap, legevakt og legevaktssentral. Det vises til kommunehelsetenestelova § 1-3 a), og særleg til forskrift om internkontroll i sosial- og helsetenesta § 4 bokstav c).

Merknad 3:
Oversikt over befolkningas helsetilstand o a.

Kommunane hadde ikkje oversikt over sjukdoms- og skademønster på nokon systematisk måte. Det vises til kommunehelsetenestelova § 1-4 første ledd 1. pkt., og særleg til forskrift om internkontroll i sosial- og helsetenesta § 4 bokstav f).

Merknad 4:
Legevakten bør vurdere å innføre eit enkelt internt meldesystem for avvik, som grunnlag for overvaking og forbetring av dei prehospitale akuttmedisinske tenester. Det vises til kommunehelsetenestelova §§ 1-3 nr 5 (2), og særleg til forskrift om internkontroll i sosial- og helsetenesta § 4 bokstav g).

Andre kommentarar:
Etter lov om helsemessig og sosial beredskap skal relevante delplanar, som planar for legevaktsberedskap, vere kopla til dei kommunale planar for beredskap. Det er viktig at alle aktørane har kunnskap om dei samla ressursane, og bruken av dei. Dette er og viktig for å sikra eit godt samarbeid mellom legevakt og kommunen når legevaktslege kjem frå den andre kommunen.

• Lov om helsetenesta i kommunane ((Lov 1982-1-19-nr 66)
• Lov om helsemessig og sosial beredskap (Lov 2000-06-23-nr56)
• Forskrift om krav til akuttmedisinske tenester utanfor sjukehus (FOR 2005-03-18- nr 252)
• Forskrift om internkontroll i sosial- og helsetenesta (FOR 2002-12-20-nr 1731)

Dokumentasjon frå verksemda knytt til den daglege drifta og andre viktige forhold som blei send over da revisjonen blei førebudd:

Det er ikkje oversend dokumentasjon føre tilsynet. Helsetilsynet har gjennomgått dei dokumenta som var oversend føre tilsyn i Valle med helsemessig- og sosial beredskap i april 2005, samt dokumenter knytt til helsemessig og sosial beredskap og etablering av kriseleiing i Bykle dagsett 2003 og 2004. Det føreligg og ein rapport frå Fylkesmannen sitt tilsyn med beredskap av 29.10.2004.

Dokumentasjon som blei gjennomgått under revisjonsbesøket:

Frå Valle:

• Sakar knytt til organisering av felles legevaktssentral
• Prosedyre for døgnkontinuerlig legevaktteneste (udatert),

Frå Bykle (tilsendt Helsetilsynet men som diverre ikkje kom fram før tilsynet, gjennomgått i etterkant):

• Sak knytt til organisering av felles legevaktssentral
• Stillings- og oppgaveomtale for tilsette ved legekontoret, helsesøster, jordmor og fysioterapeut
• Kommunens opplæringsplan
• HMS-system
• Organisering av tverrfaglig arbeid helse/oppvekst, lege/heimesjukepleie og sosialteneste
• Andre utdrag frå kommunens kvalitetshåndbok om legemiddelhandtering, sjølvevalueringsskjema, avviksbehandling og klagebehandling.

Korrespondanse mellom verksemda og Helsetilsynet i Aust-Agder:

• Revisjonsvarsel av 05.10.2005
• Stadfesting frå Bykle kommune av 14.10.2005
• E-post med endeleg program av 07.11.2005

Tabellen under gir ei oversikt over deltakarane på opningsmøte og sluttmøte, og over kva personar som blei intervjua.

Frå tilsynsorganet deltok:
Anne-Sofie Syvertsen, fylkeslege, revisjonsleiar
Lasse Svenstrup Andersen, rådgjevar (jurist), revisor
Dag Auby Hagen, rådgjevar hjå Fylkesmannen, revisor