Dette er tittelen på ein rapport som amanuensis Øystein Sande ved Høgskulen i Volda gav ut i desember 1999.  Med denne rapporten ønskjer Sande å gje eit innblikk i nynorsk avishistorie, som kan skilte med bortimot 150 aviser. 

Det er fyrst og fremst lokalaviser som skriv på nynorsk. Nokre riksaviser, som Vårt Land, Klassekampen og Nationen, bruker nynorsk attåt bokmål, og det finst au ein del språkblanda lokalaviser. I arbeidet har Sande halde seg til eit relativt trongt avisomgrep, og derfor har han eit lågare tal på nynorskaviser enn det ein kan finne andre stader. I alt har Sande funne ut at det har vorte gitt ut 147 nynorskaviser, og 66 av dei blir framleis gitt ut. Det er to tiår som merker seg særleg ut, 1930-åra og 1970-åra. På 1930-talet kom det i gang 19 nynorskaviser, og på 1970-talet ikkje mindre enn 30! Sande finn ein jamn framgang for den nynorske pressa fram til 1940, og ei nyn oppgangsbølgje frå 1970 til i dag. 

Dei fleste nynorskavisene finn ein i dag i Hordaland og Møre og Romsdal, med atten kvar. Færrast er det i Agder og Trøndelag, med to kvar, og i Buskerud finn vi ei nynorskavis, Hallingdølen.  Sande har ikkje registrert nynorskaviser i Østfold, Akershus, Vestfold, Hedmark, Nordland, Troms og Finnmark. Forfattaren skriv at registreringa hans syner at 77 prosent av avisene er å finne i dei fire vestlandsfylka.     

Sande ser på rapporten som eit førebels arbeid, og reknar med at det vil komma ein del endringar og tillegg. Aviser på nynorsk skal vera ein del av ei større norsk avishistorie, som m.a. Avdeling for journalistikk, bibliotek- og informasjonsfag ved Høgskolen i Oslo står bak.

Av Jon Peder Vestad. Lagt ut på nettet 22.12. 1999.