|
Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanttas lea
bajimus ovddasvástádus dearvvašvuođapolitihkas,
álbmotdearvvašvuođas, dearvvašvuođabálvalusain, gielddaid
bálvalusain boarrásiidda ja doaibmavádjigiidda, Norgga dearvvašvuođalágain
ja Norgga sosilálalágaid osiin.
Dearvvašvuođa- ja fuolahusministtar lea
departemeantta bajimus jođiheaddji. Su politihkalaš bargoveagas leat
guokte stáhtačálli ja politihkalaš ráđđeaddi.
Departemeantaráđđi lea departemeantta
hálddahusa bajimus jođiheaddji. Departemeantta bargoveagas lea Preassa-
ja diehtojuohkinovttadat ja departemeantaráđi ja politihkalaš
njunušgotti ovdakantuvra.
Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanttas leat
čieža ossodaga:
•
Álbmotdearvvašvuođaossodat
•
Spesialistadearvvašvuođabálvalusa ossodat
•
Eaiggátossodat
• Dearvvašvuođariekteossodat
• Gieldabálvalusossodat
•
Hálddahusossodat
•
Bušeahtta- ja ekonomiijaossodat
Juohke
ossodaga jođiha ekspedišuvdnahoavda.
Departemeantta ovddasvástádussuorggit
Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanttas
lea bajimus ovddasvástádus das ahte ábmot oažžu buriid ja ovttaárvosaš
dearvvašvuođabálvalusaid, beroškeahttá orrunsajis ja ekonomiijas, ja dat
galgá váikkuhit ahte álbmotdearvvašvuohta buorrána.
Departemeanta stivre dábálaččat viiddis
láhkamearrádusaid, jahkásaš bušeahttajuolludusaid (lagabui 90 miljárdda
ruvnnu 2004:s) ja stáhta etáhtaid, doaimmaid ja fitnodagaid bokte.
Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeantta
ovddasvástádussuorgi lea viiddis. Deháleamos suorggit leat:
Álbmotdearvvašvuođabargu
galgá váikkuhit dan ahte olbmot ellet guhkit ja dearvaseabbon, uhcit
buohccánvárain, ja dat maid galgá váikkuhit ahte olbmuid dearvvašvuohta lea
seamma buorre beroškeahttá sosiálaerohusain. Duhpátgeavaheami eastadeapmi ja
rumašlaš lihkadeapmi leat dehálaš áŋgiruššansuorggit
álbmotdearvvašvuođa buorideamis. Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanttas lea
maid ovddasvástádus sihkkarastit buori biepmodili ja dorvvolaš biepmu.
Gielddaid bálvalusfálaldat
boarrásiidda, olbmuide geain lea vuoliduvvon doaibmanávccat, ja gárrenmirkkuid boasttugeavaheaddjiide lea mearriduvvon 1.10.04 rájes leat oassin Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeantta
ovddasvástádussuorggis.
Gielddaid
vuođđodearvvašvuođabálvalus galgá dáhkidit olbmuide
ahte sii ožžot dárbbašlaš veahki doppe gos sii orrot dahje leat.
Fástadoaktárat leat dehálaččat dán bálvalusas, nu go earret eará doavttirfávttat
ja dearvvašvuođastašuvnnat ge.
Spesialisatadearvvašvuođabálvalus, masa gullet buohcceviesut, poliklinihkat, ambulánssabálvalusat
ja eará bálvalusat, galget vuosttažettiin fállat spesialistadivššu.
Spesialistadearvvašvuođabálvalus lea lágiduvvon vihttan guovlulaš
dearvvašvuođalágádussan maid stáhta eaiggáduššá Dearvvašvuođa- ja
fuolahusdepartemeantta bokte. Guovlulaš dearvvašvuođalágádusat (GDL)
galget fuolahit spesialistadearvvašvuođabálvalusa álbmogii, maid jogo
GDL:i gulli dearvvašvuođalágádusat fállet dahje priváhta bálvaleaddjit
fállet šiehtadusaid vuođul.
Bátnedearvvašvuođabálvalus lea almmolaš fálaldat muhtun joavkkuide, muhto eatnašat fertejit
ieža oastit dáid bálbalusaid.
Goittotge lea almmolaš eiseválddiid ovddasvástádus ahte olbmot galget oažžut
seamma buriid bátnedearvvašvuođabálvalusaid beroškeahttá ássanbáikkis ja
agis.
Veahki olbmuide geain leat psyhkalaš váttisvuođat, addá jogo vuođđo- dahje
spesialistadearvvašvuođabálvalus, ja dan addet maiddái gielddaid ja
eaktodáhtolaš fálaldagat dábálaš dearvvašvuođabálvalusa lassin.
Psyhkalaš dearvvašvuohta lea leamaš áŋgiruššansuorgin 1990-logu loahpa
rájes, ja dán čuovvola ge Psyhkalaš dearvvašvuođa áŋgiruššanplána.
Dearvvašvuođabálvalus gárrenmirkkuid boasttugeavaheaddjiide
lea maŋimus jagiid ovddiduvvon dábálaš
dearvvašvuođabálvalusa lassibálvalussan. Dasa gullet earret eará
dearvvašvuođafálaldagat, maid lea álki fidnet, ja veajuidahttin mas
dálkasat geavahuvvojit veahkkin. Dearvvašvuođa- ja
fuolahusdepartemeanttas lea ovddasvástádus ollislaš veahkke- ja
dikšofálaldagas gárrenmirkkuid boasttugeavaheaddjiide gielddain ja
spesialistadearvvašvuođabálvalusas.
Molssaektosaš dikšu,
ovdamearkka dihtii akupunktuvra ja homeopatiija, ii gula almmolaš
dearvvašvuođabálvalussii. Dattetge lea álggahuvvon bargu ásahit almmolaš
rámmaid dán doaimma várás. Dat mielddisbuktá earret eará ahte lea boahtán
ođđa láhka molssaektosaš dikšuma birra, ja leat ásahan dákkár
dikšuid registtarortnet.
Álbmogii
galgá leat álki fidnet dálkasiid. Dat divššohasat geat eanemusat
dárbbašit dálkasiid, ožžot dasa almmolaš ruhtadoarjaga alitreseaptaortnega
vuođul. Norgga dálkkasgávpelágádus lea priváhta, muhto almmolaš
eiseválddiid ovddasvástádus lea fuolahit ahte dálkasiid fidnen lea
luohtehahtti ja dorvvolaš.
Bioteknologiija
geavaheami muddejit bioteknologiijaláhka ja máŋga eará lága. Lágat ja
etihkalaš gažaldagat mat čatnasit bioteknologiijii, leat dehálaš oasit
Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeantta ovddasvástádussuorggis.
|