Ny jappetid?
Ekspertane er samstemde: Studentar og unge har urovekkande avslappa
forhold til bruk av lånte pengar og tilbakebetaling av desse.
I Studvest sist veke vart det avslørt at 10 prosent
av alle studielån går til inkasso. No aukar talet
på inkassokrav raskare enn talet på studielån
som blir betalt attende.
– Situasjonen no kan samanliknast med slik det var i jappetida
på slutten av 80-talet, seier administrerande direktør
Baard Bratsberg i Kreditorforeiniga i Oslo.
Det er ein generell tendens i samfunnet at fleire lån
går til inkasso. Forbruket aukar i gode tider, og det
er lettare å auke pengebruken enn å minske den.
Dessutan lever vi i eit land der vi stadig får høyre
kor rike vi er, blant anna gjennom media.
Synkande betalingsmoral
– Mykje tyder på at unge folk i dag ikkje respekterer
betalingsfristar. Dessutan prioriteter studentar annleis no, det
er eit mykje høgare luksusforbruk, seier Bratsberg.
Men han synest ikkje det er særleg samfunnsøkonomisk
positivt at studentar må jobbe ved sida av studia for å
få nok pengar. Dermed får dei lengre studietid.
«Bandidos Light»
Leiar i Gjeldsoffer-alliansen, Bengt Slecht, meiner òg
at unge i dag har ei anna innstilling til å gjere opp for
seg. Betalingsmoralen er rett og slett dårleg.
– Det kan vere at konsekvensane ved at studielånet
går til inkasso ikkje er store nok til at folk prioriterer
det lånet, seier han.
Han legg til at Lånekassen til tider oppfører seg
som «Bandidos Light»:
– Ein må setje hardt mot hardt når ein samarbeidar
med dei. Det er viktig å ikkje vente til du får brevet
om inkasso i posten! Er ein ute i tide med dokumentasjon til Lånakassen
om problem med tilbakebetaling, er mykje av skaden unngått,
seier han.
Trøkk i starten
– Det er ein ganske tøff røyndom som opnar
seg for ferdigutdanna akademikarar. Når dei etter endt utdanning
skal etablere seg, kjem kostnadane med bustad og eventuelt barn,
seier Knut Boye, førsteamanuensis ved Institutt for foretaksøkonomi
ved NHH.
Han meiner òg at dei som ikkje får fullført
studiane sine vil få det vanskeleg med attendebetaling av
det som dei har teke opp i lån.
– Men 10 prosent inkasso er ekstremt høgt, seier han.
– Kva synest du om uttrykket «ny jappetid» om
det vi ser i dag?
– Tendensane er der, sjølv om det var verre på
slutten av 80-talet. Det ein har lært av historia er at
ein ikkje lærer av den, meiner Boye.
Johanne Melkevoll
johmel19@hotmail.com.
– Enkle pengar
– Studielån er noko alle har. Då er det
så lett å gløyme at det skal betale tilbake.
 |
Trend.
Knut Einar Skodvin, Nils Christian Petersen og
Jonathan Sunnavik synast å merke den tvilsame
pengebruken blant mange studentar.
Foto: ÅSTA YTRE
|
Det er Nils Chr. Petersen, Knut E. Skodvin og Jonathan Sunnavik
i juskantina som seier dette.
– Studielån er ein lett måte å få
pengar på. Ein del useriøse folk tek opp studielån,
utan at dei studerer. Det er jo så enkelt å få,
seier dei tre.
Dei trur ikkje desse tenkjer på at lånet skal
betalast attende.
Men Nils Christian tykkjer det er ok at ein unnar seg litt
luksusting.
– Ein har jo mykje feriar og kan jobbe ved sida av viss
ein har lyst på litt ekstra, seier han.
Jonathan trur mange ikkje tek det så nøye med
betalingsfristar. Dessutan tykkjer han det er lett for at
folk tek opp mange andre lån i tillegg til studielånet,
på bil og bustad og slikt.
– Det er jo oppgangstider, og då er det lett for
å ta opp mykje lån. Er ikkje det ein trend i tida
då? spør Knut Einar.
Johanne Melkevoll
johmel19@hotmail.com
|
