I dag vel mange kunstnarar å arbeide saman på tvers av ulike felt. Eit fenomen utanom det vanlege, meiner nokre, men for forfattaren Steffen Sørum og musikaren John Erik Kaada er det ingenting som kjennest meir naturleg enn akkurat det.

Litterær remiksing

– Det heile byrja med at eg vart invitert av «Vinduet» til å vere gjesteredaktør, fortel forfattar Steffen Sørum.
Han foreslo så å få i gang eit prosjekt der forfattarar og musikarar gjekk saman og laga ein cd på tvers av kunstformene. Dette var ein idé redaksjonen i litteraturtidsskriftet «Vinduet» tente på, og Steffen vart utnemnd som redaktør og koordinator for prosjektet.
Og så gjekk invitasjonane ut til fjern og nær. Blant dei som takka ja til å vere med er Jan Erik Vold, John Erik Riley, Tore Renberg, Xploding Plastix, Folk & Røvere og Cloroform.
– Me la vekt på å invitere ulike forfattarar og musikarar, basert på ei vurdering av kva dei einskilde kunne tilføre prosjektet. Det var faktisk ingen som takka nei til henvendinga vår, seier Steffen.
Og blant dei som takka ja er John Erik Kaada, medlem av støyjazzgruppa Cloroform. På cd-en har Cloroform samarbeida med Tore Renberg, og John Erik seier det hovudsakleg var tanken på dette samarbeidet som gjorde avgjersla enkel. Han har lenge vore ein ivrig lesar av Renberg og meiner det er mykje musikk i form av rytme og flyt i bøkene hans.
– Forfattarar som skriv bra tekstar, er i dei fleste tilfelle veldig musikalske. Det fine med eit slikt samarbeid er at musikarane og forfattarane har mykje å lære av kvarandre. Det me driv med er jo ikkje så ulikt, og forfattarane høyrer ofte andre ting i musikken enn musikarane sjølv, forklarar John Erik.

Samansmelting
Steffen meiner det er vanskeleg å skilje det å skrive og det å lage musikk frå kvarandre som to ulike kunstformer. Han ser på både musikk og litteratur som handtverk der same logikken ligg til grunn.
– Difor blir det vanskeleg å snakke om det å blande desse to kunstformene som ein «ting» eller som noko som er «in», seier han.
Han fortel at Lydbok fyrst og fremst er eit resultat av at alle dei involverte har hatt mot og vilje til å eksperimentere med tekst og lyd. Eksperimentet går i hovudsak ut på kor langt ein kan gå når ein kombinerer musikk med ulike tekstar og stemmer, og eit par av spora på cd-en vart til mest på slump under innspelinga.
– Samstundes er det viktig med balanse. Det skal ikkje mykje til før det eine drep det andre, legg han til.
John Erik er einig i dette, men legg til at trass i at det å føre to kunstformer saman er noko ein må gjere bevisst, så er det likevel heilt naturleg.
– Det å ikkje la seg inspirere av andre er farleg. Ein kan hente utruleg mykje i kvarandre sine rekker, ikkje minst fordi det er så mykje av kvalitet som rører seg rundt ikring, forklarar han.

Multimediatid
«Lydbok» er omlag den fyrste i sitt slag i Noreg, men verken Steffen eller John Erik meiner linken mellom musikk og litteratur er ny.
– Dette er noko som har eksistert heilt sidan antikken. Ordet lyrikk står jo i samband med musikkinstrumentet lyre, medan ordet poesi står i samband med havet, eller takta frå bølgjene som slår mot land, seier Steffen.
John Erik er viss på at bakgrunnen for at kunstnarar, forfattarar og musikarar søker saman, er å finne i multimediasamfunnet. Han meiner det er sjeldan ein i dag har opplevingar av reine kunstformer heilt adskilt frå alt som er rundt. Eit eksempel er konsertar, der ein i tillegg til musikken får ei slags visuell pakke i form av til dømes lys og bilete på kjøpet. TV er òg eit eksempel på samansmelting av fleire kunstartar, og då spesielt ein kanal som MTV.
– Eg trur ikkje det å kople kunstuttrykk med kvarandre er å strebe etter originalitet. Den yngre generasjonen i dag har gjennom heile oppveksten blitt bomba med inntrykk frå alle kantar, og på den måten blir det mest unaturleg å ikkje jobbe på tvers, seier John Erik.
Steffen meiner mange unge forfattarar og musikarar i dag har eit behov for dialog med kvarandre, og det kan ha samanheng med at dei har eit anna sosialt utgangspunkt enn tidlegare. Det litterære miljøet er prega av eit mildare klima i dag, og færre er opptekne av ei klinisk, rein rolle anten som forfattar, eller som musikar.
John Erik legg til at kunstnarar eigentleg alltid har vore modige. Det er ikkje noko som pregar dagens yngre generasjon meir enn tidlegare.
– Eg meiner det å gå ut frå at unge kunstnarar er uredde, er ein farleg teori. Før trudde eg mange tidlegare kunstnarar var ein gjeng pyser, men etter at eg sette meg meir inn i kva som eigentleg er blitt gjort, fekk eg ei skikkeleg oppvakning. Kunstnarar har på eit vis alltid levd på kanten og tatt sjansar, kanskje meir tidlegare enn no, seier han.

Frigjering
Det både Steffen og John Erik likar best med heile prosjektet, er at når ein koplar musikk med litteratur, så gir det rom for å gå mykje lenger innan begge felta enn ein vanlegvis kunne gjort.
– Når ein blandar ei kunstform som musikk med litteratur eller tekst, så gjer det i mange tilfelle at teksten blir meir fri. Det er lettare å sleppe teksten fri når ein arbeider slik, enn i ei bok, forklarar Steffen.
Han legg til at dette ikkje har noko med om teksten er god eller dårleg å gjere, men at ein tekst i ei bok kan kome ut for ein slags stillstand.
– Når ein forfattar skriv, sit han jo i sitt eige rom på eit vis. Når teksten er ferdig blir han gitt ut som bok, og denne blir så lest av einkvan som kanskje uttalar seg eller skriv om ho. Sidan dette ofte ikkje inkluderer andre enn dei som er spesielt interessert, er det mogleg å spørje kor interessant det eigentleg er, seier Steffen.

Torunn T. Laberg/torunn_todal_laberg@hotmail.com