Læringsmål
Som student må du gjennom teori om språk, tekst og kultur tileigne deg kunnskap om og innsikt i:
- korleis faget formidlar kulturen og kulturarven
- barns eigen kultur
- tekstforståing, med fokus på eit utvida tekstomgrep, der tekst kan vere sett saman av skrift, lyd og bilete i eit samla uttrykk
- ulike typar skjønnlitteratur og medietekstar for barn og om barn, og kunne vurdere kvalitet i slike tekstar
- språkutviklinga til barn og korleis dei utviklar språket sitt i sosialt samspel med vaksne og andre barn
- forholdet mellom talespråk og skriftspråk slik at du kan hjelpe til med å gi barn eit godt grunnlag for lese- og skriveopplæringa
i skulen
- korleis du kan medverke til å skape eit godt skriftspråksstimulerande miljø i barnehagen
- korleis ein legg opp ei god skrive- og leseopplæring både teoretisk og metodisk
- fleirspråklegheit, slik at du kan legge forholda til rette for ei god utvikling hos barn med ein annan språk- og kulturbakgrunn
Gjennom det praktiske arbeidet med norskfaget i studiet og i praksisbarnehagen skal du som student få erfaring med:
· korleis ein kan formidle tekstar på ein god måte
· korleis du kan vere med å skape eit mangfaldig språkmiljø i barnehagen, mellom anna leggje til rette for at barn sjølve kan vere aktive både språkleg og kulturelt
· å vere ein god forteljar og ein god lyttar i samarbeid med barn og vaksne
· korleis du sjølv kan bli ein god språkbrukar, både når det gjeld munnleg formidling og i skriftleg framstilling i begge målformer
· refleksjon og drøftingar om den rolla barnehagen har som kulturformidlar i samfunnet
I norskstudiet er innhaldet samla under tre hovudoverskrifter:
tekststudium, teoristudium og praktisk språkbruk.
Dei tre hovudemna heng nøye saman. Ein må ha det teoretiske grunnlaget for å kunne behandle tekstar på ein reflektert måte. Ferdigheiter og innsikt i praktisk språkbruk kjem som ei naturleg vidareføring av dei to første emna. I studiet som heilskap vil likevel tekst- og teoridelane framstå som dei viktigaste bolkane.
Tekststudium
I omgrepet "tekst" ligg det alle språklege ytringar, frå ein skjønnlitterær tekst til ei munnleg framføring, frå ein daglegdags samtale til bruk av bilete i moderne massemedia. Likevel vil studiet av litterære tekstar framstå som sentralt i denne delen av studiet. I tekstutvalet vil ulike teksttypar vere representerte:
· Eldre og nyare barnelitteratur
· Eit utval biletbøker for barn
· Eit utval vaksenlitteratur om barn og ungdom
· Eit utval sakprosatekstar for barn
· Studium av tekstar frå den lokale, nasjonale og internasjonale tradisjonslitteraturen, barnetradisjonsstoff inkludert.
· Studium av tekstar retta inn mot dei minste barna i barnehagen
· Studium av massemedium retta inn mot barn
· Studium av skjermtekstar for barn
Teoristudium
Teoristudiet er ikkje eit mål i seg sjølv, men det skal gje kunnskapar og analysereiskapar som skal vere til hjelp i det daglege arbeidet med språk og tekstar. Delemne i teoristudiet er:
· talemålsutvikling i førskulealder
· skriftspråksstimulering og førebuande lese- og skriveopplæring
· den fyrste lese- og skriveopplæringa
· språk, leik og fantasi
· litteraturteori, spesielt retta mot barnelitteratur
· språk og tekstar som kulturytringar, også barnekulturelle
· norsk som andrespråk
· fortelling og formidling
Praktisk språkbruk
Ein førskulelærar må tileigne seg kommunikativ kompetanse. Kontakt med barn, foreldre, medarbeidarar og ulike styringsinstansar vil vere viktig i det daglege arbeidet. Studentane skal gjennom studiet øve opp:
· god skriftleg og munnleg bruk av språket i kommunikasjon innanfor og utanfor barnehage og skule
· praktisk bruk av begge dei offisielle norske språkformene i skriftleg kommunikasjon
· praktisk bruk av IKT
Organisering
Det er viktig at du får utvikle gode arbeidsmåtar i studiet og samtidig får eit reflektert forhold til den pedagogiske prosessen du sjølv er ein del av. Organiseringa av undervisninga kan til dels avgjerast i samarbeid mellom lærar og studentar. Dei arbeidsformene du vil møte i norskfaget er:
- Individuelle oppgåver, både munnlege og skriftlege
- Gruppeoppgåver
- Førelesingar
- Klassesamtalar
- Sjølvstudium
- Tverrfagleg arbeid og prosjektarbeid inngår i studiet
- Ein del av norskfaget går inn i praksis. Faglærar har ansvar for den fagdidaktiske rettleiinga.
- Nokre av oppgåvene vil rette seg inn mot samarbeidet med praksisbarnehagane.
Det vil gå fram av semesterplanane kva for delar av arbeidet som er obligatoriske for studentane.
Innhold
I norskfaget i førskulelærarutdanninga står arbeidet med språk og tekst i sentrum. Språket og utviklinga av dette gir førskulebarnet grunnlag for evne til kommunikasjon, kunnskapstileigning og refleksjon. Språket er og viktig for oppleving av eigen identitet og for kjensla av å høyre til i eit kulturfellesskap.
Tekstdelen i studiet kastar lys over den rolla du har som profesjonell tekstformidlar – alt frå det å lese skjønnlitteratur for barn til det å gje praktiske meldingar til foreldre. Samstundes vil tekststudiet gje deg innsikt i barns tankeverd og førestillingar.
I vårt informasjonssamfunn blir barn påverka av ulike medium, og førskulelærarar må kjenne til kva dette har å seie for barns kultur og språk.
Som førskulelærar vil du kome i kontakt med barn med eit anna morsmål enn norsk. Emne knytt til fleirspråklegheit vil vere sentrale i studiet.
Gjennom studiet skal du arbeide med faget på ein måte som gjer deg skikka til arbeid med barn i barnehage og 1. klasse i grunnskulen.
Vurderingsformer
Du vil møte vurdering både undervegs og til slutt i studiet. Vurderinga gjeld både munnleg framføring, prøving av basiskunnskapar i faget og ulike skriftlege arbeid.
Undervegsvurdering:
I løpet av året skal alle studentar halde minst ei individuell munnleg framføring, som vil bli vurdert til godkjent/ikkje godkjent.
Det blir arrangert ein obligatorisk skrivedag i løpet av studiet.
Gjennom studieåret skal alle studentar skrive minst to tekstar, som vil bli vurderte til godkjent/ikkje godkjent.
Sluttvurdering:
Sluttvurderinga i 2. semester omfattar ei munnleg prøve og ei individuell, skriftleg prøve, som begge skal omfatte dei sentrale kunnskapsmåla i faget.
I den endelege karakteren vil den munnlege prøva telje 60% og den skriftlege 40%. Karakterane er graderte frå A til F, der A er beste og E er dårlegaste ståkarakter.
Sjå elles føreskrifter om eksamen ved Høgskolen i Telemark.