BSD - Ođđasat sámepolitihkas nr. 1 2005

Bargo- ja searvadahttindepartemeanta

Departemeanttat

Áigeguovdil

Dokumeanttat

Sámepolitihkka

Departemeanta

Oktavuohta

Oktavuođadieđut

Njuolggadusat

Lágat ja láhkaásahusat

Ođđasat sámepolitihkas nr. 1 - 17.03.2005 - 2. jahkegeardi

	Ođđasat
	Sámegiel namat almmolaš registariin 250 000 ruvnnu Infonurrii – sámi neahttabáikái nuoraid várás Ofelaččaid vuolggaheapmi Njoarosteapmi departemeanttas Ođđa Ruoŧa diehtojuohkinsiiddut sápmelaččaid birra Mii dáhpáhuvvá?
	::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: Sámegiel namat almmolaš registariin - Buohkat galget oažžut namaset čállojuvvot riekta almmolaš registariin, lei Ellen Inga O. Hætta sáhka konferánssas "Bruk av diakritiske tegn i offentlig forvaltning" maid Gielda- ja guovlodepartemeanta ja Standard Norge lágidedje njukčamánu 14. b. Dál ii leat vejolaš logahallat nama sámi čálamearkkaiguin pássas. Lea maiddái váttis logahallat sámi fitnodatnamaid Brønnøysund-registariin ja sámi čujuhusaid ja báikenamaid eará almmolaš registariin. Ráđđehus háliida dán dili buoridit. Ollu sisafárrejeaddjiin leat maid namat mat čállojuvvojit dakkár bustávaiguin, mat eai leat dárogiela alfabehtas. Diehtojuohkin buohkaide - Mii háliidit ahte buohkat galget oassálastit diehtojuohkinservodahkii, dajai stáhtačálli Eirik Lae Solberg Ođasmahttindepartemeanttas. – Norgga ollislaš IT-politihka ja eNorgga-plána ulbmil lea ahte diehtojuohkin galgá ollit buohkaide, beroškeahttá sihke gielas ja gelbbolašvuođas. Min mielas ii galgga dárbbašit geavahit eará gielaid dahje eará čállinvugiid danne go ii leat vejolaš geavahit rivttes čálamearkkaid. Lae Solberg háliida maiddái ahte giehtatelefovdnavuovdit ráhkadit ođđa standárddaid nu ahte sámi čálamearkkaid sáhttá geavahit sihke giehtatelefovnna dieđuin ja fáluin. Boahtteáiggi hástalusat Beaivvi ollu sáhkavuoruin bođii ovdan ahte čovdosat gávdnojit dál, ahte ii leat go mearridit standárdda ja ovttas oaččohit dan doaibmat. Stuorra registariidda – Vearrodirektoráhtii (Álbmotregistarii), Brønnøysund-registariidda ja Stáhta kártalágádussii – dán lea teknihkalaččat váttis heivehit. Nubbi hástalus lea gávdnat čovdosa mainna dieđuid galgá sáhttit sirdit registaris registarii. Loga dás mii konferánssa sáhkavuoruin bođii ovdan. ::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: 250 000 ruvnnu Infonurrii – sámi neahttabáikái nuoraid várás Gielda- ja guovlodepartemeanta lea juolludan Nordlándda fylkkasuohkanii 250 000 ruvdnosaš doarjaga vai dat suitá doaimmas doalahit neahttabáikki Infonuorra – sámi nuoraid deaivvadanbáikki. - Ráđđehusa ulbmil lea láhčit vejolašvuođaid geavahit sámegiela almmolaččat, lasihit almmolaš diehtojuohkima sámiide sámegillii ja lasihit diehtojuohkima sámi diliid birra Norgga álbmogii oppalaččat. Infonuorra lea dehálaš veahkki dáid ulbmiliid juksamis, dadjá stáhtačálli Ellen Inga O. Hætta. Infonuorra rahppui virggálaččat miessemánu 13. b. diibmá olles Sámi sápmelaš nuoraid deaivvadanbáikin. Muhtun muddui doaimmahit sámi nuorat ieža neahttabáikki, ja juhket dieđuid davvi-, julev- ja oarjelsámegillii ja dan lassin vel dárogillii. Prošeavtta ulbmil lea fuolahit sámi nuoraide áššáiguoski dieđuid seamma dásis go dan maid norgalaš nuorat ožžot dakkár surggiin mat gusket oahpahussii, bargui, dearvvašvuhtii, astoáigái ja servodahkii. Statistihkka čájeha ahte eanet ja eanet olbmot, sihke sámi ja dáža nuorat, fitnet geahčadeamen dáid siidduid ozadettiin dieđuid sámi diliid birra. Sámi ofelaččat geavahit Infonuora iežaset dieđuid juogidettiin. - Infonuorra váikkuha sámi nuoraid geavahit buot sámegielaid ođđaáiggi mediain, main unnitlohkogiella muđui viggá vuoittahallat. Lean ilus go departemeanta beassá leat mielde doarjumin dán prošeavtta, dadjá Ellen Inga O. Hætta. Loga eambbo dás www.infonuorra.no ::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: Ofelaččaid vuolggaheapmi Guovvamánus lei golmma sámi ofelačča vuosttas almmolaš loaiddasteapmi stuorra lágidandilálašvuođas Oslo handelsgymnasiumis. Ja dohko ledje boahtán sihke stáhtaráđđi ja stáhtačálli, preassa ja čuđiid mielde nuorat. - Stáhtaráđđi Erna Solberg rabai lágideami daiguin sániiguin ahte Norga lea ásahuvvon guovtti álbmoga eatnamii, dážaid ja sámiid, ja ahte Norgga nuoraide lea dehálaš oahppat eambbo sámi kultuvrra birra. - Mii lea dalle buoret go dakkár prošeakta mas nuorat besset gulahallat nuoraiguin ja sápmelaš nuorat besset juogadit eará nuoraiguin iežaset vásihusaid nuorra sápmelažžan otná sámi servodagas? Foto: Eline Bjerke Mii háliidat čájehit máŋggabealatvuođa Dasto lei Ellinor, Ante ja Inga vuorru. Vaikke vel vuhttui ge ahte balastalle veaháš, de sii geasuheaddji láđisvuođain ja buriin movttain loaiddastedje lávdái ja muitaledje kultuvrraset birra. Ellinor dan goargatvuođa birra maid son dovdá go eará sámit lihkostuvvet servodagas. Go Ailo Gaup ja čierasteaddji Anja Persson vuoitiba, go Morten Gamst Pedersen čájeha iežas gálggaid spábbačiekčanšiljus – dahje go Nico Valkeapää vuoitá čuojaheaddjiidbálkkašumi. Inga dovdá gudnebalolašvuođa go galgá ovddastit nu máŋggabealat kultuvrra go sámi kultuvrra. Ja aiddo máŋggabealatkultuvrra son háliida ge gaskkustit. Mearragátti julevsápmelažžan son ii dovdda boazodoalu ja duoddara iežas kultuvrra oahppáseamos oassin. Ante gis čájehii makkár cieggan govvan álbmot govahallá sápmelaččaid: - Mun orun Guovdageainnus, mun lean bajásšaddan boazodilis, mus lea sámegiella ruovttugiellan – mu namma han vel Ante ge lea! Sámi musihkka geasuhii oarjebeale Oslos Ja go ofelaččat ledje dadjan dan maid sii áigo dadjat, de Nico Valkeapää oktan čuojahanjoavkkuinis loaiddastii lávdái dakkár musihkain masa guldaleaddji nuorat issorasat liikojedje. Muhto dan botta go stáhtaráđi gázzi fertejedje doapmat viidáseappot nuppi čoahkkimii ja Ellinor, Ante ja Inga gis fertejedje háleštit journalisttaiguin, de báhce Oslo handelsgymnasiuma oahppit čohkkát ja návddašit musihka gitta maŋimus nuhttii. Foto: Eline Bjerke ::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: Njoarosteapmi departemeanttas Mánáid- ja bearašdepartemeantta bargit háliidit geavahit iežaset čálgoruđaid earái go juovlabeavdái. Dán jagi geavahedje ruđaid sámi beaivái, mas lei njoarosteapmi, lávvu ja goikebiergu. - Sivvan dasa go válljiimet lágidit sámi beaivvi, lei dat ahte mii diđiimet mo dážat govahallet sápmelaččaid, dadjá Egil Hauglund, gii lei mielde lágideami bargojoavkkus. – Lea dehálaš ahte buohkat departemeanttas dovdet sámi áššiid, ja dalle han dárbbašuvvo veaháš álbmotčuvgehus! Dakkár olggobeale fitnodaga vehkiin, mii dovdá sámi lágidemiid erenoamáš bures, lágiduvvojedje dakkár fálaldagat go njoarosteapmi, duddjon, sámegillii oahpásmuvvan ja biergguid suovastahttin – máisttašemiin. Iešguđet joavkobesiin ledje sápmelaččat geat láidestedje ja oahpistedje fáttáide. Sámi ofelaš Ellinor Jåma muitalii duostilit dan birra mo lea eallit guovtti kultuvrras, ja mii dat sámi nuoraid beroštahttá. Lágideami guokte vuosttas diimmu galge buohkat departemeanttas leat miede, muhto lágideapmi lei nu miellagiddevaš ahte máŋggas oassálaste gitta eahkedii. Kantiinnas guossohedje sámi mállásiid – dieđusge bohccobierggu, ađđamiid ja njuokčamiid.
	::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: Ođđa Ruoŧa diehtojuohkinsiiddut sápmelaččaid birra Ruoŧŧa lea gieskat álggahan ođđa ja virkkosmahtti almmolaš web-uskkádaga sápmelaččaid ja sámi kultuvrra birra. Uskkádat lea vuosttažettiin ruoŧŧelaš nuoraid várás, muhto dat galggašii maiddái bálvalit oppa Ruoŧa álbmoga ja mediaid. Samisk informationsentrum (Sámi diehtojuohkinguovddáš) dat lea siidduid duogábealde, main leat dievva dieđut sámi diliid birra, áibbas varas ođđasat ja áigeguovdilis artihkkalat ja reportáššat. Go uskkádat vuosttažettiin lea ráhkaduvvon nuoraid várás – mii jo lea hui krántos geavaheaddjijoavku – de lea dakkár interaktiiva čovdosiid geavaheapmi deattuhuvvon, mii geasuha dán joavkku. Dás sáhtát ovdamearkka dihtii sáddet poastakoartta, ofelačča mielde finadit sámi historjjás ja sáddet sisa gažaldagaid ja oažžut vástádusaid áššedovdiin. Siidduin leat maid duohta dieđut sámi historjjá, oskkoldaga, ealáhusaid – ja máŋgga eará fáttá birra. Ulbmil lea ahte stuorra oassi sisdoalus galgá ovdanbuktojuvvot eaŋgalasgillii dán jagi mielde, dasto maiddái duiskkagillii, fránskkagillii. Sámi diehtojuohkinguovddážii lea dehálaš ahte sápmelaččat ieža dohkkehit siidduid, maid sii háliidit cieggadit servodahkii iežaset duohtagovvan, ja nu guhkás go vejolaš sii áigot sámi gelbbolašvuođa vehkiin ovddidit siidduid – earret eará čálliid, web-hábmejeaddjiid ja govvejeaddjiid vehkiin. Loga eambbo dás www.samer.se :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
		Mii dáhpáhuvvá?
		Njukčamánu 30.-31. b. 2005: Svanvik Miljøsenter Báhčaveajis Bieggafápmu ja boazodoallu – seminára Boazodoallohálddahus, NVE ja NBR lágidit seminára bieggafámu ja boazodoalu birra. Semináras digaštallojuvvojit háslatusat, mat gusket bieggafápmoplánemii guohtuneatnamiin. Loga eambbo dás.
	:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
	"Ođđasat Sámepolitihkas"-ođasreivviid birra
	Ovddeš ođasreivvet Almmustahtii Gielda- ja guovludepartementa, Sámi- ja minoritehtapolitihkalaš ossodat. Ovddasvástideaddji doaimmaheaddji: Petter Drefvelin Doaimmaheaddji: Hanne Lauveng E-poasta: sami@krd.dep.no Gielda- ja guovludepartementa Poastačujuhus 8112 Dep, 0032 Oslo Telefáksa 22 24 27 38