• Mearrádusa váidit
• Bággodivššu váidit
• Váidin jus it leat ožžon dearvvašvuođabálvalusaid maidda lea vuoigatvuohta
• Dearvvašvuođabargiid dahje dearvvašvuođabálvalusa doaimmaid váidin
• Duopmostuollomeannudeapmi
• Siviilaáittardeaddji
• Liŋkkat

Mearrádusa váidit
Jus it leat ollásit dahje muhtun muddui ge ožžon dan masa ieš oaivvildat lea riekti, de sáhtát váidit. Váidaga berre čálalaččat ovddidit. Jus eará ii leat mearriduvvon, de sáhttá maiddái váidit njálmmálaččat. Dat orgána mii lea vuostáiváldán váidaga, galgá dalle veahkehit ovddidit váidaga čálalaččat.

Dábálaččat galgá dan orgánii ovddidit váidaga, mii lea mearrádusa dahkan. Jus dat ain bisuha mearrádusa, de sáddejuvvo ášši viidáseappot váidinásahussii. Jus váiddát mearrádusa maid suohkan lea dahkan, de lea dábálaččat fylkkamánni mii meannuda váidaga. Dus lea vuoigatvuohta beassat diehtit gii váidaga lea árvvoštallame.

Eanas váidagiid fertet ovddidit 3 vahkku sisa dan rájes go leat ožžon dieđu mearrádusa birra.

Váidagis ferte ákkastallat manne váidá. Ovdamearkka dihte soaittát oaivvildit ahte eai leat doarvái dieđut boahtán ovdan, dahje dieđut maid don anát deaŧalažžan eai leat doarvái bures vuhtii váldojuvvon, dahje son guhte lea mearrádusa dahkan lea boastut árvvoštallan ášši jna.

Váidináššiid meannudanáigi dassá go oaččut vástádusa, rievddada das makkár ášši lea. Son geasa sáddet váidaga dahje váidinásahus galgá čilget man guhká váiddameannudemiin ádjána. Jus ájiha guhkit go mánu, de galggat oažžut gaskaboddosaš vástádusa dasa manne váidda ii meannuduvvo jođáneappot, ja dieđu goas vástádus boahtá.

Bággodivššu váidit

Psyhkalaš dearvvašvuođasuodjalus almmá iežas mieđiheami haga nammasaš lágas leat njuolggadusat bággodivššu birra. Váidinásahus lea Dárkkistankommišuvdna dahje Fylkkamánni. Dán birra čilgejuvvo eambbo dearvvašvuođabálvalusaid ja dearvvašvuođabargiid váidima vuolde, ja sosiálabálvalusaid váidima vuolde.

Sosiálabálvaluslága kap. 4A:s leat njuolggadusat válddi geavaheami ja bággema birra psyhkalaš doaimmashehttejuvvon olbmuid divššus. Fylkkamánni lea váidinásahus.

Sosiálabálvaluslágas leat maiddái njuolggadusat gárrenmirkogeavaheddjiid bággodivššu hárrái. Suohkan sáhttá dahkat gaskaboddosaš mearrádusaid. Daid sáhttá váidit Sosiálaáššiid fylkkalávdegoddái. Duopmostuolut sáhttet dárkkistit Fylkkalávdegotti mearrádusaid.

Váidin jus it leat ožžon  dearvvašvuođabálvalusaid maidda lea vuoigatvuohta
Jus oaivvildat ahte it leat ožžon dan dearvvašvuođabálvalusa masa livččii vuoigatvuohta, dahje jus eará vuoigatvuođat divššohasvuoigatvuođalága olis eai leat ollašuvvan, de sáhtát dan dáhttut njulgejuvvot (namalassii dáhttut dan ollašuhttojuvvot). Váldde oktavuođa dainna gean oaivvildat galgat oallašuhttit vuoigatvuođaidat. Jus ovdamearkka dihte dáhtut divššohasjournála divvojuvvot, de galggat váldit oktavuođa dainna doaktáriin dahje doaimmain mii journála lea deavdán. Dakkár áššiid áigemearri lea njeallje vahkku. Jus lea spesialistadearvvašvuođabálvalusa birra sáhka, ovdamearkka dihte buohcciviesu birra, de sáhttá divššohasáittardeaddji veahkehit du dainna. Oslo suohkanis sáhttá divššohasáittardeaddji maiddái veahkehit vuođđodearvvašvuođabálvalusáššiiguin, namalassii suohkana dearvvašvuođaáššiiguin. Jus du dáhttumuš ii váldojuvvo vuhtii, de sáhtát fylkka dearvvašvuođagehččui váidit. Váidda ferte ovddiduvvot čálalaččat, ja don dahje du ovddasteaddji, ferte dan vuolláičállit. Váidagis fertet čilget maid váiddát, ja addit buot dieđuid main sáhttá leat mearkkašupmi váiddameannudeapmái. Fylkka Dearvvašvuođagehččui fertet váidit golmma vahkku sisa maŋŋel go dáhttumuš lea hilgojuvvon. Váidda mii ovddiduvvo maŋŋel dán áigemeari, sáhttá dattege meannuduvvot jus orru leame govttolaš dan dahkat. Muđui gustojit hálddašanlága váiddanjuolggadusat.

Dearvvašvuođabargiid dahje dearvvašvuođabálvalusa doaimmaid váidin
Don sáhtát váidit dearvvašvuođabálvalusa dahje dearvvašvuođabargiid jus ovdamearkka dihte oaivvildat iežainat leat fuolahemet meannuduvvon. Dalle dáhtut fylkka dearvvašvuođageahču árvvoštallat ášši. Galggat čilget gean váiddát ja maid váiddát, ovdamearkka dihte čilget dan maid oaivvildat leat boastudikšun. Lea deaŧalaš addit buot dieđuid main jáhkát leat mearkkašumi árvvoštallamii.

Dakkár dáhttumis ii leat áigemearri, muhto lea buorre jus ovddiduvvo nu jođánit go vejolaš vai doaibma sáhttá divvugoahtit dili nu jođánit go vejolaš, ja vai geahččoeiseváldi buriin vuođuin sáhttá árvvoštallat ášši.

Duopmostuollomeannudeapmi
Jus leat geahččalan dábálaš váidinvejolašvuođaid, de sáhtát ovddidit ášši dábálaš duopmostullui.

Siviilaáittardeaddji
Juohkehaš guhte oaivvilda iežas leat vaháguvvon almmolaš eiseválddiid boasttuvuođaid geažil, sáhttá váidit Siviilaáittardeaddjái.

Liŋkkat