Aspiránttat olgoriikabálvalussii

Norgga olgoriikapolitihkka fátmmasta hui viidát. Mis leat beroštumit buot máilmmiosiin ja dat leat viehka máŋggalágan ekonomalaš ja politihkalaš beroštumit. Olgoriikabálvalus galgá fuolahit Norgga beroštumiid olgoriikkas, ja dása gullet maiddái Norgga ja eará riikkaid oktasaš beroštumit gávdnat čovdosiid riikkaidgaskasaš áššiin. Danne atná Norga iežas barggu dehálaš ulbmilin oaččohit áigálii ráfi, stáđisvuođa, sihkkarvuođa ja ekonomalaš oadjebasvuođa máilmmis.

Miehtámáilbmádeami ja eurohpaidahttima áiggis lea Olgoriikadepartemeanttas ovddasvástádus ráhkkanahttit, oktiiordnet ja čađahit Norgga olgoriikapolitihka, masa maiddái gullet ovddidanveahkkái ja gávppašeapmái guoski politihkalaš ja máŋggariikkagaskasaš gažaldagat.

Olgoriikadepartemeanta lea buot stuorámus departemeanta mas 700:s barget Norggas ja vel 600 virgehasa olgoriikastašuvnnain. Stašuvnnat leat Norgga beroštumiid deháleamos ovddideaddjit olgoriikkas. Dat leat čanuslađđasat gaskal Norgga ja riikka eiseválddiid ja eará ásahusaid ja leat dehálaš váikkuheaddjit dasa mo olgoriikkas áddejit Norgga.

Jahkásaččat leat rekrutterejuvvon gaskal 15 ja 20 aspirántta olgoriikabálvalussii. Olgoriikadepartemeanta háliida rekrutteret olbmuid geain leat sierranas beroštumit ja sierralágan duogáš – ekonomaid, stáhtadiehttiid, juristtaid, filologaid ee. Departemeanta rekruttere maiddái olbmuid alit akademihkalaš oahpu haga jus sis ovdamearkan lea guoskevaš duogáš riikkaidgaskasaš barggus ja jus sis dan láhkai leat máhttu ja vásihusat mat leat ávkkálaččat olgoriikabálvalusa bargui. Mii atnit dehálažžan beroštumi ja máhtu Norgga ja riikkaidgaskasaš politihkas ja attáldaga ovddastit Norgga sisriikkas ja olgoriikkas. Don oaččut gelddolaš ja gáibideaddji barggu, mas leat sihke alla fágalaš ja alla olmmošlaš gáibádusat, ja mas don dávjá oaččut ođđa hástalusaid.

Jus don beasat aspirántan olgoriikabálvalussii, de šattat viidáset barggustat bargat vuoruid mielde olgoriikkas ja sisriikkas. Dus šaddá fárrengeatnegasvuohta, mii mielddisbuktá ahte fertet molssodit virggiid deaptemeanttas ja olgoriikastašuvnnain. Dat dagaha stuorra fágalaš ja bearašlaš hástalusaid.

Jus don háliidat geahččalit beassat aspirántan, de geavahan liibba sávvat dutnje lihku.

Jan Petersen
olgoriikaministtar

Norgga olgoriikabálvalusas leat Olgoriikadepartemeanta ja olgoriikastašuvnnat, ja dat leat ambasádat, sáttagottit ja konsuláhtat. 

Olgoriikabálvalus galgá fuolahit ja ovddidit Norgga beroštumiid olgoriikka ektui. Bálvalus fállá miellagiddevaš, máŋggabealat ja gáibideaddji bargodoaimmaid dakkár surggiin go politihkas, ekonomiijas, olgoriikagávppis, ovddidanveahkis, olmmošvuoigatvuođain, birasgažaldagain, álbmotrievttis, mearrajohtimis ja áibmojohtimis, diehtojuohkimis, kulturoktavuođain olgoriikkii, Norgga stáhtalahtuid veahkeheamis jna. Barggustis olgoriikabálvalusas lea lagaš oktavuohta Norgga fágaeiseválddiide ja ealáhuseallimii.

Olgoriikabálvalus lea fárrengeatnegas fágaetáhta. Dat geat besset aspirántan fertejit rehkenastit ahte sis molsašuddá ruovttu- ja olgoriikabálvalus. Dat dagaha stuorra fágalaš ja bearašlaš hástalusaid. Bálvalus olgoriikkas sáhttá leat ambasádas, generálakosuláhtas dahje Norgga bistevaš sáttagottiin riikkaidgaskasaš organisašuvnnaide.

Eanet dieđut Norgga olgoriikabálvalusa birra

Aspirántaoahpahus bistá 3 jagi, mas leat 2 jagi departemeanttas ja jahki vuosttaš olgoriikastašuvnnas.

Otná ortnet lea dákkár:

• 5 vahkkosaš oahpistankursa
• 12 mánnosaš barganáigodat fágakantuvrras
• 4 mánnosaš barganáigodat eará fágakantuvrras
• 6 mánnosaš kursa
• 12 mánnosaš bargan olgoriikastašuvnnas

Oahpistankurssa ulbmil lea addit ođđa aspiránttaide oanehis oahpisteami Norgga olgoriikapolitihkkii dan lassin ahte aspiránttat ožžot vuođđoáddejumi das mo departemeanttas lea barget. Kurssas lea maiddái jođiheaddjiovddidanoassi.

Bargan lea juhkkojuvvon guovtti oassái vai aspiránttat ožžot vásihusaid departemeantta guovtti iešguđetlágan fágasuorggis. Aspiránttat váldojuvvojit eret fágakantuvrraid barggus giellaoahpahallamii ja eará čoahkkanemiide. Bálvaleapmi lea vuosttažettiin Olgoriikadepartemeanttas, muhto aspiránttat leat maid bálvalan muhtun ambasádain, Ovddidanovttasbarggu direktoráhtas (NORADis), Ealáhus- ja gávpedepartemeanttas, Stuorradikki riikkaidgaskasaš čállingottis ja Stáhtaministara kantuvrras. 

Kursa addá oahpisteami Norgga olgoriikapolitihkkii, ealáhuseallimii, kultureallimii ja servodateallimii. Oahpahuvvojit maiddái geavatlaš gálggat mat čatnasit olgoriikastašuvnna doaibmamii. Kursa dollojuvvo Olgoriikadepartemeanttas, muhto kursajahkebealis ferte maid rehkenastit ahte šaddá johtit. Aspiránttat leat viehka muddui ieža mielde hábmemin kurssa sisdoalu, ja stáhtahálddahusa ja ealáhuseallima njunušjođiheaddjit logaldallet. Giellaoahpahus lea dehálaš sihke vuosttaš kursajahkebeali ja barganáigodagaid. 

Maŋŋá go aspiránttat leat leamaš guokte jagi Oslos, de galget goalmmát jagi leat ovtta Norgga 100 olgoriikastašuvnnain. Aspiránttat ožžot rabas virggiid listtu goalmmát semesteris, ja dán vuođul ráhkadit iežaset sávaldatlisttu. Olgoriikadepartemeanta geahččala vuhtii váldit juohkehačča sávaldagaid ja bearašdili go juohká stašuvnna. Aspiránttat besset diehtit guđemuš stašuvdnii sii galget goalmmát semestera loahpageahčen, dahje badjelaš jagi ovdal go galget vuolgit olgoriikastašuvdnii. Go leat bálvalan jagi olgoriikastašuvnnas attachean, de dohkkehuvvojit bistevaš fárrengeatnegas virgehassan jus Olgoriikadepartemeanta lea duhtavaš aspirántta bargguin. Dábálaččat besset joatkit seamma olgoriikastašuvnnas vel guokte jagi. De sirdet eará olgoriikastašuvdnii golmma jahkái ovdalgo máhccet Osloi ja Olgoriikadepartementii. Sii geat besset aspitántakursii, fertejit danne rehkenastit ahte fertejit bálvalit guhtta vuosttaš jagi olgoriikkas vuosttaš gávcci jagi áigodagas. Dan maŋŋil molsašuddá ruovttu- ja olgobálvalus, ja dalle sáhttet ieža eambbo mearridit goas sii háliidit bargat sisriikkas ja goas sii háliidit leat olgoriikkas. Dattetge deattuhuvvo ahte sii leat virgehasat fárrengeatnegas etáhtas. Dat mearkkaša ahte departemeanttas lea formála vuoigatvuohta gohččut virgehasa bálvalussii goas ja gos departemeanta dal háliideš.

Fárrengeatnegas virgehasat bálvalit vurrohagaid Olgoriikadepartemeanttas ja olgoriikastašuvnnain. Bajit virgái áššemeannudanjoavkkus ovdána barganáiggi vuođul ja dan vuođul go virgi dađistaga ain rahpasa.

Viidáset goargŋun ámmátolmmožin dáhpáhuvvá gelbbolašvuođa vuođul. Buohkat eai sáhte vuordit beassat ámmátolbmojovkui.

Bálvalus olgoriikastašuvnnas dábálaččat mielddisbuktá fágalaččat hástaleaddji ja beroštahtti bargamušaid. Maiddái bearrašii jus dat leš fárus, láve olgoriikastašuvnna áigi leat miellagiddevaš ja buorre áigi. Dattetge lea dehálaš ahte aspiránttat maiddái dihtet man stuorra bearašlaš hástalusaid bargan olgoriikastašuvnnas sáhttá mielddisbuktit, guoskkaš dal de náittosguoimmi/ovttasorru/beallalačča iežas virggisovdáneapmái, sin eallindillái ja fárrema vásihusaide ja mánáid dillái jna.

Olgoriikadepartemeanta váldá juohke jagi sisa aspiránttaid olgoriikka fágaetáhtii. Ohccit galget leat čađahan universitehta- dahje allaskuvlaoahpu, ja áinnas ge alit gráda, Norgga dahje olgoriikka universitehtas dahje allaskuvllas. Alit gráda gáibádusa sáhttá garvit jus ohccis lea eará guoskevaš oahppu ja/dahje bargoduogáš muhtun olgoriikabálvalusa bargosurggiin, ovdamearkka dihtii olgoriika- ja sihkkarvuođapolitihkas, gávpepolitihkas, ovddidanveahkis, preassa- ja diehtojuohkingažaldagain jna.

Aspirántaohccit galget leat Norgga stáhtalahtut ja leat 25 ja 32 jagi gaskkas.

Jus galggaš beassat olgoriikabálvalusa aspirántan, de gáibiduvvo ohccis buorre dábálašoahppu ja Norgga servoteallima ja riikkaidgaskasaš gažaldagaid beroštupmi. Dan lassin gáibiduvvojit buorit analyhtalaš attáldagat ja čehppodat geavahit giela sihke njálmmálaččat ja čálalaččat. Attáldagat olbmuiguin oažžut oktavuođa ja attáldagat heivehit iežas sierranas ássandilálašvuođaide olgoriikkas deattuhuvvojit maiddái.

Gáibiduvvo hui buorre eaŋgalasgiela hálddašeapmi. Eará gielaid máhttu maid lohkkojuvvo ánsun.

Ohcan- ja sisváldinproseassa lea juhkkojuvvon golmma oassái:

1. Ohcamuš eallima čilgejumiin, oahppoduođaštusaiguin, eará duođaštusaiguin ja referánssaiguin (guovvamánus – ohcanáigemearri almmuhuvvo)
2. Čálalaš sisaváldiniskkus (njukčamánus goas nu ge)
3. Aspirántanammagotti ja psykologa gažadallan (cuoŋománus/miessemánus)
4. Sisaváldin (miessemánus)
5. Kurssa álgin (borgemánus)

Ohcamuš

Aspirántanammagoddi jođiha ohcan- ja sisaváldinproseassa. Aspirántanammagotti čoahkádus speadjalastá daid máŋggabealat bargamušaid ja beroštumiid mat čatnasit olgoriikabálvalusa bargui. Aspirántanammagottis leat dál ovddasteaddjit Olgoriikadepartemeanttas, universitehtain ja allaskuvllain, Riikaorganisašuvnnas (Landsorganisasjonen), Ealáhuseallima Váldoorganisašuvnnas, Norgga Rukses Ruossas, NORADis ja vel Olgoriikadepartemeantta fágaservviin.

Ohcamuša galgá sáddet deike:

Olgoriikadepartemeanta
Poastaboksa 8114 Dep.
0032 Oslo

Merkes konfaluhttii ”Ohcamuš aspirántasisaváldimii”.

Ohcanskovvi, eallinčilgejupmi ja buot mildosat galget leat njealji gáhppálagas ja juhkkojuvvon njealljin čoahkkin. Juohke čoahkis galget báhpirat leat biddjojuvvon dán ortnega mielde: