Duogáš ja váldi
Ovddidanguovlluid eamiálbmotáššiid foruma duogáš ja váldi lea čilgejuvvon iešguđetlágan dokumeanttain.

Juo 1998:s evttohuvvui Norgga eamiálbmotprográmma evaluerema oktavuođas ahte galggašii ásahuvvot digaštallanbáikki gos sáhttá digaštallat našunála strategiijaid eamiálbmotbargguid ektui, ja gos iešguđetlágan oasseváldit ja birrasat mat barget eamiálbmot- ja veahkkeáššiiguin Norggas, Sámis ja riikkaidgaskasaččat, besset lonohallat vásáhusaid. Dákkár digaštallanbáikki ulbmil lei láhčit saji háleštallamiidda ja koordineremii almmolaš orgánaid, eaktodáhtolaš organisašuvnnaid ja akademalaš birrasiid gaskkas. Jurdda viidáset ovddiduvvui Ovddidanguovlluid eamiálbmogiid bearráigeahččanplánas (1999), mas maiddái almmuhuvvui ahte lea dárbu forumii gos iešguđetlágan birrasat sáhttet deaivvadit digaštallat politihkalaš áššiid, fágalaš áššiid ja veahkkeáššiid mat leat čadnon Norgga oktavuođaide eamiálbmogiiguin. Dokumeanttat čilgejit maiddái ahte dárbbašuvvo čállingoddi mii sáhttá lágidit čoahkkimiid, almmuhit dan mii ovdanbuktojuvvo ja digaštallojuvvo, ja álggahit ja fuolahit interneahttasiidduid (Evaluerenraporta 1998:89). Maiddái Stuoradiggedieđáhusain nr. 21 ja nr. 33 boahtá ovdan ahte háliidit nannet gelbbolašvuođaid ja eanet systemahtalaččat lonohallat vásáhusaid iešguđetlágan oassálastiid ja birrasiid gaskkas Norggas, Sámis ja riikkaidgaskasaččat, ja ahte sámi ásahusat galget searvat háleštallamiidda ja leat gulaskuddaninstánssat. Váldoulbmilin lea buorebut oktiiheivehit daid iešguđetlágan eamiálbmotbargguid. Čállingoddi biddjojuvvui Romssa universitehtii danne go universitehtas lea gelbbolašvuohta eamiálbmotáššiin ja lunddolaš beroštupmi eamiálbmotáššiide.

Dáinna vuolggasajiin galgá Ovddidanguovlluid eamiálbmotáššiid forum konferánssaid, čoahkkimiid, ruovttusiidduid ja e-boastalisttu bokte láhčit saji hutkkálaš ja huksejeaddji digaštallamiidda Norgga eamiálbmotáššiid vuoruheami birra, ja leat mielde oaččuheame eanet vásáhuslonohallamiid eamiálbmogiid ja veahkkebargguid birra ulbmiljoavkkuin. Okta prošeavtta hástalusain lea leahket mielde čalmmusteame eamiálbmogiid veahkke- ja ovttasbargoprošeavttain Lullin. Dušše ná lea vejolaš álggahit veahkke- ja ovttasbargostrategiijaid mat leat vuođđuduvvon eamiálbmogiid vuoigatvuođaide.

Konferánssain leat máŋga logaldalli deattuhan ahte lea ain dárbu loktet diehtomielalašvuođa eamiálbmotáššiid ektui báikkálaččat, našunálalaččat ja riikkaidgaskasaččat, sihke Norggas ja ovttasbargoriikkain.

Ovddidanguovlluid eamiálbmotáššiid foruma váldoulbmil lea leahket mielde nanneme Norgga gelbbolašvuođa eamiálbmogiid birra ja eamiálbmotáššiin, vásáhusaid lonohallamiid bokte dutkanbirrasiid, veahkkebirrasiid ja berošteaddjiorgánisašuvnnaid gaskkas main leat vásáhusat iešguđetlágan riikkaidgaskasaš eamiálbmotbargguin. Vuosttaš Forum-čoahkkimis mii lágiduvvui 2000 čavčča, deattuhuvvui ahte forum galggašii šaddat deaivvadanbáikin mii vuoruha ođđasitjurddašeapmi ja kvalitehtasihkkarastima. Čuovvovaš doaimmat deattuhuvvojedje:

Forum galgá:

· čohkket veahkke- ja dutkanbirrasiid, eaktodáhtolaš organisašuvnnaid ja váldeorgánaid Norggas, Sámis ja riikkaidgaskasaččat mat leat relevánttat veahki ja ovttasbargoprošeavttaid ektui maid Norga lea álggahan eará sajiid eamiálbmogiid ektui

· leat mielde oppalaččat áigeguovdilastime veahkkebirrasiid dieđuid ja máhtuid eamiálbmogiid erenoamáš birgenlágiid ja vuoigatvuođaid birra

· geahččalit joksat viidát sihke álbmoga ja Norgga almmolašvuođa ektui, lassin daidda geat eksplisihtta vuorihit eamiálbmotáššiid

· leat mielde hukseme fierpmádagaid dáčča ja sámi birrasiid gaskkas ovddidanguovlluid eamiálbmotáššiid birra

· álggahit ja fuolahit neahttabáikki eamiálbmogiid birra ovddidanguovlluin, Norggas ja riikkaidgaskasaččat

· Forumas ii leat mearridanváldi. Dat galgá baicca addit ráđiid Norgga riikkaidgaskasaš eamiálbmotbarggu vuoruheami birra

Viečča álggahanseminára raportta:

• Olles raporta dárogillii - pdf-málle
• Raportta čoahkkáigeassu sámegillii - pdf-málle