| |
I proposisjonen fremjar Nærings- og handelsdepartementet forslag til lov om endringer av i lov om offentlig støtte av 27. november 1992 nr. 117. Forslaget gjennomfører nødvendige lovendringar som følgje av at nye prosedyrereglar i saker om offentleg stønad er tekne inn som vedlegg til Overvakings- og domstolsavtalen (ODA) protokoll 3. I tillegg foretas det i protokoll 26 i EØS-avtala om avgjerdsmakt og oppgåve for overvakingsorganet i EFTA i samband med statsstøtte ei tilvising til forordninga.
Lov om offentleg stønad med tilhøyrande forskrifter gjev departementet middel til å handheve reglar om offentleg stønad i internasjonale avtalar, her medrekna eit pålegg til norske stønadsytarar om å melde planlagde stønadstiltak til departementet. Forslaga til endringar i lov om offentleg stønad hjemlar innføring av ein særskild foreldingsfrist for tilbakebetalingskrav i stønadssaker, og ein ny regel om kontrollbesøk hos stønadsmottakar. I tillegg har departementet sett behov for å presisere ordlyden i regelen om tilbakebetaling av stønad.
Prosedyreforordninga innfører ein 10 års foreldingsfrist for å krevje tilbake stønad. Dette inneber at EFTAs overvakingsorgan og Kommisjonen må gå til formelle skritt innan 10 år etter at stønaden er tildelt, elles vil saka bli sett på som eksisterande stønad.
Den allmenne foreldingsfristen for pengekrav er 3 år, jf foreldingsloven § 2. Departementet føreslår derfor at det blir teke inn ein regel i lov om offentleg stønad § 3 (ny § 5) som gjev heimel for Kongen til å vike unna reglane i foreldingsloven innanfor verkeområdet til stønadsloven. Konsekvensane av dette forslaget er at bedrifter kan bli kravde for midlar som vart utbetalte etter måten langt tilbake i tid. Dette kan i enkelte tilfelle dreie seg om store summar dersom stønadsreglane er praktiserte feil over lengre tid.
I medhald av dei internasjonale avtalepliktene våre, har overvakingsorganet i EFTA rett til å gjennomføre kontrollar på staden når overvakingsorganet er i alvorleg tvil om kor vidt vedtak av overvakingsorganet når det gjeld individuell stønad, blir etterfølgde. Denne regelen er ny i forhold til eksisterande prosedyrereglar for statsstønad, men er i grove trekk den same som reglane om kontroll på staden på konkurranserettens område. Formålet med kontrollane er å undersøkje om føretak har motteke statsstønad som er forboden etter EØS-avtala art. 61(1) og/eller om føresetnaden for godkjenning av stønad har vorte oppfylt.
Ved kontroll av om det aktuelle vedtaket er overhalde, skal representantar frå overvakingsorganet i EFTA ha tenestemakt til å krevje tilgjenge til eigedom som tilhøyrer det aktuelle føretaket. Representantane frå overvakingsorganet kan òg kontrollere bøker og andre forretningsdokument. Nasjonale styresmakter får òg rett til å vere til stades når overvakingsorganet er på kontrollbesøk. Nasjonale styresmakter har likevel ikkje rett til sjølve å utføre kontrollbesøk. Prosedyreforordninga forutset at nasjonale styresmakter yter representantane og dei sakkunnige med fullmakt frå overvakingsorganet den hjelpa som er nødvendig for at dei skal kunne utføre oppdraget sitt.
Det kan bli nokre utgifter i samband med den nye regelen om kontroll på staden hjå stønadsmottakar. Ettersom ein kan rekne med at kontroll på staden berre unntaksvis vil bli praksis, reknar ein med at dei økonomiske og administrative konsekvensane av regelverket vil bli heller små.
EØS-avtala pålegg medlemslanda å ha ein heimel for tilbakebetaling av stønad som er omfatta av artikkel 61 i EØS-avtala. Med bakgrunn i denne plikta gjev lov om offentleg stønad § 3 departementet heimel til å krevje tilbake utbetalt stønad. Dette gjeld stønad som ikkje er godkjend på førehand av overvakingsorganet i EFTA eller som elles er i strid med EØS-avtala artikkel 61 eller andre internasjonale avtalar som er nemnde i § 1 i loven.
Etter departementet si vurdering omfattar heimelen i dag indirekte stønad. Departementet ser det likevel slik at det på grunn av ordlyden er unødig tvil rundt tolkinga av verkeområdet for § 3 i stønadsloven, og om dette er samanfallande med verkeområdet for loven ut frå § 1. Ordlyden foreslås derfor presisert på dette punktet, slik at det går klarare fram at indirekte stønad kan vere gjenstand for krav om tilbakebetaling. Departementet har derimot ikkje funne det tenleg å presisere nærmare kva for ein stønad som fell inn under loven, da stønadsomgrepet i EØS-avtala er eit dynamisk omgrep som ikkje er eigna for ein statisk definisjon i norsk lov.
Det vil etter departementet si vurdering ikkje vere økonomiske og administrative konsekvensar av den presiseringa det blir gjort framlegg om, da rettstilstanden i dag ikkje blir endra.