| |
Tabellen nedanfor syner dei største
statsinntektene av skattar og avgifter for perioden 1989-1992 i mill.
kroner:
| 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | |
| Statsskatt inkl. arveavgift | 22.208 | 20.613 | 20.875 | 15.096 |
| Folketrygdavgifter | 73.248 | 75.298 | 79.060 | 81.929 |
| Oljeskattar | 13.890 | 26.058 | 32.093 | 25.484 |
| Meirverdi- og investeringsavgift | 60.063 | 61.110 | 61.383 | 65.403 |
| Toll og andre avgifter | 33.066 | 34.986 | 37.179 | 42.137 |
| Sum større inntekter | 202.475 | 218.065 | 230.590 | 230.049 |
Den monalege reduksjonen i provenyet frå statsskatten frå 1991 til 1992 skuldast i vesentleg grad at den progressive statsskatten på alminneleg inntekt (tidlegare kalla nettoinntekt) fall bort i 1992. Inntektene i 1992 frå ordinær skatt på inntekt og formue skriv seg frå toppskatt for personlege skattytarar, ordinær statsskatt for etterskottspliktige skattytarar for inntektsåret 1991 og betalingar som gjeld tidlegare inntektsår for både forskotts- og etterskottspliktige skattytarar. Dei lågare inntektene til staten frå ordinær statsskatt i 1992 samanlikna med 1991, har i nokon grad sitt motstykke i auka overføringar frå Skattefordelingsfondet til statsbudsjettet i samband med at satsen for fellesskatten til Skattefordelingsfondet vart sett opp i 1992.
Frå 1991 til 1992 har dei viktigaste avgiftene til folketrygda (arbeidsgivaravgifta og trygdeavgifta) til saman vakse med 3,6 %.
Sjølv om det var stor auke i både oljeprisen og produksjonen av petroleum frå 1988 til 1989 var auken i betalte skattar og avgifter i samband med utvinning av petroleum i 1989 låg grunna låge påløpne oljeskattar i 1988. Den monalege auken i inntektene frå 1989 til 1990 kjem vesentleg av auka produksjon av olje frå 1989 til 1990, samstundes som krisa i Persiabukta førde med seg eit hopp i oljeprisane. Sjølv om oljeprisen gjekk noko ned i 1991 skuldast dei høge oljeskattane ein monaleg auke i oljeproduksjonen frå 1990 til 1991 og etterslep i skattebetalingane for 1990. I 1992 gjekk betalte skattar og avgifter i samband med utvinning av petroleum ned. Dette skuldast vesentleg at ein større del av dei påløpne oljeskattane for 1991 enn rekna med vart betalt inn i 1991.
Medan inntektene frå meirverdi- og investeringsavgifta heldt seg om lag på same nominelle nivå i 1991 som i 1990, har dei vakse med om lag 6,5 % frå 1991 til 1992. Dette må mellom anna sjåast i samanheng med at det private forbruket reelt sett heldt seg på om lag same nivå i 1991 som i 1990 etter tal frå nasjonalrekneskapen, medan det etter førebelse tal for nasjonalrekneskapen i 1992 har vore ein auke i det private forbruket på 1,5 % frå 1991 til 1992. Inntekta frå dei andre avgiftene viser ein auke frå 1991 til 1992 på heile 13,3 %. Omlag 4 prosenteiningar av denne auken kan truleg forklarast ut i frå at enkelte særavgifter blei sette opp i 1992, mellom anna årsavgifta og avgiftene på bensin og tobakk. I samband med omorganiseringar i kraftsektoren i 1992 har det isolert sett blitt betalt inn om lag 1 mrd. kroner i dokumentavgift i 1992. Dette forklarar ytterleg snaut 3 prosenteiningar i auken i inntektene frå toll og andre avgifter frå 1991 til 1992. Om lag 700 mill. kroner gjeld omgjeringa av Statkraft til statsføretak. Desse avgiftsinnbetalingane i samband med omorganiseringar i kraftsektoren vert refunderte over statsbudsjettet og påverkar difor ikkje budsjettbalansen. Vidare skjedde det ei forskyving av avgiftsinnbetalingar rundt årsskiftet 1991/92, som innebar at avgifter som skulle ha vore innbetalte i 1991, først blei betalte inn i 1992. Dette forholdet medverkar isolert sett til å forklare om lag 2 prosenteiningar av veksten i inntektene frå toll og andre avgifter frå 1991 til 1992.
Avgifter til folketrygda og meirverdi- og investeringsavgifta har vore dei viktigaste inntektskjeldene til staten i åra 1989-92.