Opptaksrettleiing 2009
Generell studiekompetanse
Høgskule- og universitetsutdanning byggjer på bestått vidaregåande utdanning, og generell studiekompetanse er det normale opptakskravet til alle grunnutdanningar. For generell studiekompetanse gjeld krav om både utdanning/praksis og bestemte fag. Fagkrava kan vere dekte innanfor den treårige opplæringa eller må takast i tillegg til det treårige løpet. Alle fag må vere stått med karakteren 2 eller betre.
| UTDANNING / PRAKSIS | FAGKRAV | |
| Fullført og bestått treårig vidaregåande opplæring | norsk - 393 årstimar | |
| som gir studiekompetanse eller yrkeskompetanse | engelsk - 140 årstimar | |
| eller | OG | samfunnsfag - 84 årstimar |
| 23 år i opptaksåret og med minst fem års fulltids | historie - 140 årstimar | |
| arbeidserfaring og/eller utdanning | matematikk - 224 årstimar | |
| (23/5-regelen) | naturfag - 140 årstimar |
Søkjarar med generell studiekompetanse på grunnlag av tidlegare ordningar før Kunnskapsløftet, skal framleis ha generell studiekompetanse, jf. overgangsreglar i forskift om opptak til høyere utdanning.
Opptaksorganet har òg plikt til å vurdere om anna utdanning (t.d. frå høgskule/universitet) eller annan dokumentasjon av kunnskapar kan godkjennastsom tilsvarande eitt eller fleire av fagkrava. Er du i tvil om du har dekt eitt eller fleire krav i generell studiekompetanse, kan du ta kontakt med oss.
23/5-regelen
For å oppnå generell studiekompetanse etter 23/5-regelen må ein
• fylle minst 23 år i søknadsåret
• dekkje alle dei seks obligatoriske fagkrava
• dokumentere minst 5 års heiltids yrkespraksis/utdanning
Fagkrava tel som eitt av dei fem åra viss det ikkje er overlapping med fag som inngår i heile årskurs som skal telje med i femårskravet. Som utdanning tel òg folkehøgskule og høgare utdanning av minst eitt års lengd. Omsorgsarbeid og militær førstegongsteneste/ sivilteneste kan reknast som arbeidserfaring. Deltidsarbeid blir rekna om til heiltid med utgangspunkt i 37,5 timars veke, men 90 % stilling eller meir blir rekna som full jobb. Deltidsarbeid under 50 % stilling eller arbeidsforhold under eit halvt år tel normalt ikkje.
Generell studiekompetanse med høgare utdanning og norsk
Søkjarar som ikkje har generell studiekompetanse etter reglane, men som er over 25 år og har fullført og stått eksamen frå høgskule- eller universitetsstudium av minst eitt års lengd (eller to halvårige studium), har generell studiekompetanse. Avbrote studium gir ikkje generell studiekompetanse. Det er ein føresetnad at søkjaren stettar fagkravet i norsk. Søkjarar som har fullført ei høgare utdanning på minst to år, har generell studiekompetanse uavhengig av alder.
Generell studiekompetanse og utanlandsk utdanning
Søkjarar med 3-årig vidaregåande utdanning frå dei andre nordiske landa er kvalifiserte for opptak utan tilleggskrav i norsk, når den vidaregåande utdanninga gir generelt opptaksgrunnlag til universitet og høgskolar i dei respektive landa.
Søkjarar som har utanlandsk utdanning frå land utanfor Norden, må dokumentere bestått utdanning på nivå med norsk 3-årig vidaregåande opplæring som gir generell studiekompetanse. Dei må i tillegg dokumentere kunnskap i norsk med ei av følgjande prøver:
1. Bestått eksamen frå Læreplan i norsk som andrespråk.
2. Bestått eksamen frå trinn 3 i norsk for utanlandske studentar ved universiteta.
3. Bestått eksamen frå 1-årig høgskulestudium i norsk språk og samfunnskunnskap for utanlandske studentar.
4. Test i norsk, høgare nivå, (”Bergenstesten”) med minimum 450 poeng.
Universitetet eller høgskulen kan godta annan dokumentasjon av norskkunnskap. Søkjarar som til dømes vil dokumentere norskkunnskap med norsk eller eit anna nordisk språk som morsmål, må normalt dokumentere at dei har hatt opplæring i morsmålet på minst norsk/nordisk grunnskulenivå.
Krava til norskkunnskap gjeld ikkje for søkjarar som skal takast opp til framandspråklege utdanningsprogram, og studentar som tek del i europeiske utvekslingsprogram.
Tilleggskrav eller unntak frå krav
Somme studium har unntak frå krav om generell studiekompetanse eller har tilleggskrav utover generell studiekompetanse. Dette går fram av opptakskrava for dei studia dette gjeld.
Dispensasjon
Det kan gjerast unntak frå kravet om generell studiekompetanse i heilt spesielle høve for søkjarar under 25 år. Dette er ein unntaksregel som ikkje gir ope tilgjenge til studium for alle som manglar generell studiekompetanse. Det må i kvart enkelt høve dokumenterast at søkjaren på grunn av varig sjukdom, funksjonshemming eller liknande ikkje er i stand til å fullføre krava til generell studiekompetanse. Det må òg dokumenterast at søkjaren har dei naudsynte faglege føresetnadene for å gjennomføre studiet. Det er inga spesiell avkryssing eller skjema for søknad om dispensasjon. Ein må sjølv skrive ein søknad, som ein sender til oss saman med relevant dokumentasjon.
Realkompetanse
Søkjarar som er 25 år eller eldre, og som ikkje kan dokumentere generell studiekompetanse, har krav på å få vurdert om dei er kvalifiserte for eit bestemt studium på grunnlag av realkompetanse. Realkompetanse er kunnskap søkjaren har fått gjennom yrkespraksis, ubetalt arbeid, organisasjonsarbeid, utdanning eller på annan måte. Søkjaren må ha nødvendige faglege føresetnader for å gjennomføre det aktuelle studiet utan å ha generell studiekompetanse. Søknadsfrist for realkompetansesøkjarar: 1. mars.
Rangering og poengutrekning
Opptak til studia skjer på grunnlag av rangering innanfor kvotar. Ein kvote er eit bestemt tal eller ein bestemt del av studieplassane som blir fordelte til søkjarar som stettar nærare bestemte krav. Grunnlaget for rangering er den dokumentasjonen som kvalifiserer søkjaren for eit studium. Søkjarar med høg poengsum vert rangerte framom søkjarar med låg poengsum. Søkjarar med lik poengsum i ein kvote vert rangerte etter alder. Søkjarar som stettar krava til generell studiekompetanse både som 23/5-søkjar og på grunnlag av treårig vidaregåande opplæring eller tilsvarande, skal poengreknast etter begge grunnlaga for rangering. Opptaksorganet skal bruke den poengutrekninga som gir høgast rangering.
Kvotar
Kvote for førstegongsvitnemål omfattar søkjarar som ikkje fyller meir enn 21 år i opptaksåret, og som har fått skrive ut førstegongsvitnemål etter tre år i vidaregåande opplæring. 50% av studieplassane skal tilbydast søkjarar i kvote for førstegongsvitnemål. I kvoten for førstegongsvitnemål er det berre skulepoeng som gir grunnlag for rangering.
Ordinær kvote gjeld for alle søkjarar. Søkjarar som stettar kriteria for opptak i kvote for førstegongsvitnemål, men som ikkje får tilbod om studieplass i den kvoten, konkurrerer vidare i den ordinære kvoten. I ordinær kvote vert ein rangert etter skulepoeng, eventeulle alderspoeng og poeng for høgare utdanning eller folkehøgskule eller fullført førstegongsteneste.
Til studiet bachelor i journalistikk er det ei eiga praksiskvote. Inntil 10 % av studieplassane vert sette av for søkjarar med minst eitt halvt års relevant fulltidspraksis. Det vert gitt 2 poeng pr. halvår for inntil tre års praksis, dvs. maksimalt 12 praksispoeng. I praksiskvoten vert det ikkje gitt alderspoeng.
| Karakterpoeng | |
| + | Poeng for realfag |
| = | SKULEPOENG (brukt i kvote for førstegongsvitnemål) |
| Skulepoeng | |
| + | alderspoeng (frå året søkjaren fyller 20 eller 24 år) |
| + | høgare utdanning/militæret/folkehøgskule |
| = | KONKURRANSEPOENG (brukt i ordinær kvote) |
Skulepoeng
Karakterpoenga vil bli rekna ut på grunnlag av alle karakterane på vitnemålet. Karakterpoeng er gjennomsnittet av alle karakterar, med to desimalar, multiplisert med 10.
Realfagspoenga blir gitt med inntil 4 poeng. Det vil bli gitt 1 realfagspoeng for faga matematikk R2 og fysikk 2 i Kunnskapsløftet, for 3MX og 3FY i Reform 94 og tilsvarande fag frå ordningar før Reform 94. Andre realfaglege fordjupingar gir 0,5 poeng pr. fag. Sjølv om det er mogleg å ta realfag som ved summering gir meir enn 4 poeng, er det eit tak på 4 realfagspoeng. Alle programfag frå programområdet for realfag frå Kunnskapsløftet med minimum 140 årstimar vil gi realfagspoeng. Tabellen under syner faga frå Kunnskapsløftet og Reform 94 som vil gi realfagspoeng.
| Fagområde | Programfag Kunnskapsløftet | Studieretningsfag Reform 94 | Realfagspoeng |
|
Matematikk |
Matematikk R1 |
Matematikk 2MX |
0,5 |
|
Fysikk |
Fysikk 1 |
Fysikk 2FY |
0,5 |
|
Kjemi |
Kjemi 1 |
Kjemi 2KJ |
0,5 |
|
Biologi |
Biologi 1 |
Biologi 2BI |
0,5 |
|
Geofag |
Geofag 1 |
- |
0,5 |
|
Informasjonsteknologi |
Informasjonsteknologi 1 |
Brukarsystem 1A |
0,5 |
|
Teknologi og forskingslære |
Teknologi og forskingslære 1 |
- |
0,5 |
Tilleggspoeng for høgare utdanning, folkehøgskule, militær- eller sivilteneste
Det vert gitt 2 tilleggspoeng for anten fullført studium eller samla 60 studiepoeng frå universitet eller høgskule, eller eitt år på folkehøgskule, eller fullført militær førstegongsteneste eller sivilteneste. Fullført halvårig studium eller 30 studiepoeng (10 vekttal) gir 1 poeng.
Tilleggspoeng for alder
For søkjarar utanom kvoten for førstegongsvitnemål som har vitnemål på stått treårig vidaregåande opplæring som gir studie- eller yrkeskompetanse, vert det gitt 2 alderspoeng pr. år frå og med det året søkjaren fyller 20 år, maksimalt 8 poeng. For 23/5-søkjarar vert det gitt 2 alderspoeng pr. år frå og med det året søkjaren fyller 24 år, maksimalt 8 poeng.
Søkjarar som ikkje kan poengreknast
Kvalifiserte søkjarar som ikkje kan poengreknast, blir rangerte på grunnlag av skjøn. For å få tilbod om opptak krev ein likeverdige ferdigheiter og kunnskapar med søkjarar som får tilbod om opptak etter rangering på grunnlag av poeng.
Elektronisk vitnemål
Dersom du har fullført norsk vidaregåande skule i år 2000 eller seinare, har du truleg elektronisk vitnemål i Nasjonal vitnemålsdatabase (NVB). Samordna opptak og dei ulike lærestadene brukar NVB til kontroll og poengutrekning i opptaket til høgare utdanning.
Vil du sjå vitnemålet ditt, må vi vere sikre på at du er den gir deg ut for å vere. Det inneberer at du må logge deg inn på www.norge.no/minside med PIN-kodar du fekk frå Skatteetaten i desember 2008. Om du ikkje har PIN-kodane, kan du også få eingongskodar via denne nettsida. Når du har fått din elektroniske ID og PIN-kode, brukar du desse til å logge inn på nettsøknaden din. I skiljearket "Dokumentasjon" vil du no kunne sjå vitnemål som ligg i databasen.
Du har ikkje tilgang til elektronisk vitnemål, dersom du har ei av følgjande utdanningar:
• Teknisk fagskule, gammal ordning
• International Baccalaureate (IB)
• Utanlandsk utdanning
• Rudolf Steiner-skole
• Høgare utdanning
• Forkurs for ingeniørutdanning
• Forkurs for maritim utdanning
• Vitnemål som er forsøks- eller dispensasjonsvitnemål
Frist for godkjenning av vitnemål over nett er dei same som fristane for innsending av dokumentasjon som brevpost.
Om du registrerer ei gyldig e-postadresse når du søkjer om opptak i Samordna opptak, vil du få ein e-post som varslar deg når eit nytt elektronisk vitnemål kjem inn til NVB. Du kan då gå inn på nettsøknaden din og godkjenne det for bruk.
Elektronisk vurderingsteneste
Dersom du har fullført vidaregåande opplæring kan du sjekke kva studium du er kvalifisert for i Samordna opptak si interaktive vurderingsteneste.
På Samordnaopptak.no finn du fullstending informasjon om alle prosedyrar, reglar og krav for opptak til høgare utdanning i Noreg. Dette er berre eit utdrag av regelverket som er mest relevant for Høgskulen i Volda.
Opptak til grunnutdanning ved universitet og høgskular følgjer FOR 2007-01- 31 nr 173: Forskrift om opptak til høyere utdanning.
Høgskulen i Volda, Postboks 500, 6101 Volda | Telefon: 70 07 50 00 | Telefaks: 70 07 50 51 | Kontakt ossOppdatert av Ragne K Ørstavik Sørheim 2009-01-21 14:47:13 | Publisert med NetEd : Publish
