Miljø og moral
Miljøomsyn har både ei lokal og ei global forankring og kvar og ein av oss er viktige for å skape vilkår for å kunne ta omsyn til miljøet. Men utan politiske tiltak og gode strukturelle forhold, nyttar lite, konkluderer ei fersk doktoravhandling frå Universitetet i Tromsø.
Berit Skorstad disputerte like før nyttår for dr.polit.-graden ved Det samfunnsvitskaplege fakultetet ved Universitetet i Tromsø med avhandlinga ”Miljø, kunnskap og moral – tre casestudiar av miljøomsyn”. ”Tenk globalt, handle lokalt!” har vore eit av dei viktigaste slagorda i miljøpolitikken. Sett på spissen appellerer dette til den einskilde sin kunnskap og vilje til å ta miljøomsyn langt ut over eigen nytte. I tillegg krev appellen at det finst ei moglegheit for den einskilde til å omsetje global tenking til lokal handling. Dei føresetnadene som ligg i slagord og haldningskampanjar vert ofte ikkje klargjorte. Sentrale spørsmål knytt til dette, er kva slags kunnskap trengst, kva skal til å for å omsetje dette til eit ønskje om å handle i tråd med slik kunnskap og ikkje minst korleis skal ein tilpasse det i andre føremål og gjeremål. Miljøomsyn er eit moralsk omsyn som både krev kunnskap om miljøproblem og handlingsval. Avhandlinga handlar om korleis ulike grupper samfunnsaktørar fortolkar miljøproblema og naturen, og korleis miljøproblema blir oversett til motiv og praktisk handling hjå ulike individ og grupper i samfunnet. Den overordna problemstillinga er ”kva kunnskapsmessige, moralske og praktiske vilkår styrer og styrker miljørelaterte handlingar i det politiske liv, næringsliv og kvardagsliv?” Skorstad har basert avhandlinga på tre empiriske casestudiar: ein studie av korleis miljøomsyn blir uttrykt i høve til forbruk og organisering av kvardagslivet, ein studie av korleis miljøomsyn blir uttrykt i næringslivet med fiskeri som eksempel og til sist ein studie av korleis miljøomsyn blir handtert i fylkespolitikken. Datainnsamlinga til desse studia er dels gjort ved deltakande observasjon, dels gjennom samtaleintervju og dels ved bruk av offentlege dokument og anna andrehands materiale. Av sentrale poeng i avhandlinga peiker Skorstad på at miljøomsyn både har ei lokal og ei global forankring. Det er likevel vanskeleg å krevje lokal handling utan at miljøomsynet er forankra i lokal praksis. Folk sine eigne erfaringar og livsformar må sjåast som ein sentral del av det å skape vilkår for miljøomsyn. Samstundes finn Skorstad at dette er vanskeleg utan at politiske tiltak og strukturelle forhold legg til rette for dette. Berit Skorstad er født i Namsos i 1962. Ho tok cand.polit.-graden i sosiologi/sosialpolitikk i 1991 ved Universitetet i Tromsø. Frå 1992 har ho vore knytt til Avdeling for samfunnsvitskap ved Høgskolen i Bodø, dei seinare åra som førstelektor. Det meste av doktorgradsprosjektet er gjort i forskingsdelen av denne stillinga. I periodar har ho også arbeidd ved Nordlandsforsking i Bodø. Delar av avhandlinga vart gjort her, med delfinansiering frå Noregs forskingsråd. Skorstad har også gitt ut fleire lærebøker, mellom anna i etikk. Kontaktperson: Berit Skorstad Tlf. 75517304 eller 48216933 E-post: berit.skorstad@hibo.no
