|
Váidagiid sosiálbálvaluslága olis galgá sáddet fylkkamánnái. Jagis 2006 gieđahalle riikka fylkkamánnit 5351 diekkár váidaga. Raporttas oaidná makkár áššit dát ledje, váiddagieđahallama bohtosiid, vástádusaid ákkaid ja man guhká lea ádjánan dan rájes go váidda ollii fylkkamánnái dassážii go ášši lei gieđahallon. Raporttas buohtastahttojuvvojit fylkkat/fylkkamánnit, olmmošloguid ektui, ja dan ektui movt váiddagieđahallamat ledje ovddit jagi.
Sosiálbálvalusláhka bođii fápmui 1993:s. Váiddastatistihkka lea 1995 rájes. Jagis 2006 lea boahtán ja gieđahallojuvvon váiddaáššiid lohku njiedjan. Earret jagi 2000 de eai leat fylkkamánnit ovdal gieđahallan ná unnán váiddaáššiid sosiálbálvaluslága olis.
Golbma váidaga juohke njealji váidaga nammii leat ruđalaš doarjagiid birra. Ruđalaš doarjagiid áššit sáhttet ovdamearkka dihte leat váidagat doarjaga sturrodaga hárrái dahje dihto váidagat ássandoarjagiid, bivttas-, bátnedikšo-, dálkkas-, viessogálvo-, mátke- dahje eará goluide. Váidda sáhttá maiddái leat eavttuid hárrái mat leat biddjon doarjjamáksimiidda, ahte veahkki addo loatnan dahje ahte suohkan dolle oadjoruđain mat bohtet maŋŋel. Badjel ¾ váiddaáššiin ruđalas doarjagiid hárrái doalahuvvui suohkaniid álgo mearrádus.
Vuollel 1/5 váiddaáššiin guoská sosiála bálvalusaide. Áššit sosiála bálvalusaid hárrái leat vuosttažettiin fuolahusbálkká ja geavatlaš veahki hárrái, ovdamearkka dihte ahte ruovttoveahki áigi lea oaniduvvon dahje ahte ii juolluduvvo persovnnalaš veahkkebálvalus man geavaheaddji ieš hálddaša. Eará váiddaáššit leat váilevaš juolludeamit doarjjaolbmui ja helpendoaimmaide, ja go gárihuhttinmirkogeavaheddjiide biehttaluvvo gokčat dikšunfálaldagaid. Goasii beali áššiin šattai suohkana álgo mearrádus juogo duššindahkkojuvvot, dahje ášši sáddejuvvui ruovttoluotta ođđa gieđahallamii dahje mearrádus rievdaduvvui. Nu lea sakka stuorát vejolašvuohta oažžut váidaga mieđihuvvot sosiála bálvalusaid hárrái go ruđalaš doarjaga hárrái.
85 proseanta váiddaáššiin gieđahallojuvvojedje golmma mánu sisa. Jagi loahpas ledje 871 ášši ain gieđahalakeahttá.
Raporta lea vuosttažettiin ráhkaduvvon vai fylkkamánnit ja bajit ásahusat besset diehtit áššehivvodaga ja makkár ja man ollu leat iešguđetlágán váiddaáššit sosiálbálvaluslága hárrái. Raporta sáhttá maid leat ávkin earáide geat háliidit diehtit dán áššesuorggi birra dahje geat beroštit das movt Fylkkamánni fuolaha riektesihkarvuođa.
|