Åtvarar 16.000 studentar om overvaking

UiB åtvarar alle sine godt over 16.000 studentar om at dei no kan bli utleverte til overvakingspolitiet eller andre statlege organ. Datatilsynet reagerer på framgongsmåten.

Tekst: ISELIN ÅSEDOTTER STRØNEN / ØYVIND
LEFDAL EIDSVIK
iselin@studvest.no / oyvind@studvest.no
Foto: MARTE VIKE ARNESEN / marte@studvest.no

– Dette skremmer jo studentane meir opp enn å roe dei, meiner Ove Skaara, informasjonsdirektør i Datatilsynet.

Meldinga i StudentWeb har kome etter at Studvest i januar avslørte at UiB utleverte personalia over studentar frå land utanfor Vest-Europa og Nord-Amerika til PST. På nynorsk lyder meldinga slik:

«Vi gjer merksam på at i samsvar med norsk lov har UiB plikt til å vidaresende utvalde studentdata til enkelte andre statlege organ».

Åtvaringa blir også gitt på bokmål og engelsk.

– BLANKOFULLMAKT
– Meldinga er altfor vag, meiner informasjonsdirektør Skaara, og held fram:

– UiB må fortelje kva slags type data det er snakk om, og til kven dette kan bli utlevert. Slik det er no er dette ei blankofullmakt der UiB fråskriv seg alt ansvar. Som student forventar du ikkje at dine personlege opplysingar skal bli delt med kven som helst.

I Norsk Studentunion er leiar Trond Enger ikkje blid på UiB.

– Å forvalte identitetane til studentar på den måten er skremmande. Studentar har ikkje det beste personvernet, og UiB gjer ikkje noko for å betre det, seier Enger.

Han meiner at Universitetet ikkje kan skjule seg bak ei slik åtvaring og kalle det informering. Til det er ordlyden for uklar.

– KAN VERE UKLAR
Studentrepresentant Jørgen Kinden Kristiansen er til dels einig i kritikken frå Enger, og vil ta opp åtvaringa med leiinga ved universitetet.

– Meldinga er misvisande, og gir ingen informasjon om kva dette inneber. Dette held ikkje, seier Kristiansen.

UiB-rektor Kirsti Koch Christensen er einig i at informasjonen ikkje er god nok.

– Eg ser at meldinga kan vere for uklar. Reagerer Datatilsynet må vi sjå på saka, seier Christensen. Men at åtvaringa er ei blankofullmakt går ho ikkje med på.

– Nei, det er den ikkje formulert som.

– Må nekte neste gong

	UTFORDRAR. I eit lesarbrev i denne ukas Studvest krev Hans Ebbing svar frå UiB om overvåkinga.

I eit lesarbrev i denne utgåva av Studvest går Hans Ebbing til åtak på UiB si handtering av saka om utlevering av utanlandske studentar til Politiets tryggingstjeneste (PST). Ebbing er seniorkonsulent ved UiB og har magistergrad i filosofi.

I lesarbrevet skriv Ebbing at det strid mot grunnleggande rettsprinsipp når informasjon om studentar frå land utanfor Vesten blir utleverte til PST berre grunna nasjonalitet.

– Biletet UiB gjev av seg sjølv er forferdeleg uheldig. Du skal sleppe risikoen å hamna i eit register berre fordi du er student. Eg håper UiB vil prøve å gjenopprette tilliten til studentane ved å nekte å samarbeide med overvakingspolitiet neste gong. Då kan vi få etterprøvd det juridiske i saka, seier Ebbing.

– UIB HAR GITT MEST

Ebbing får støtte frå Geir Hovland, jurist i Organisasjonen mot politisk overvaking (OPO). Overvakingspolitiet har bedt om listene med bakgrunn i Utlendingelovas §45, der det står at «utdanningsinstitusjonar etter oppmoding skal gi politiet forteikning over utanlandske elevar eller studentar».

– Dette skal vera ei innvandringskontrollerande lov, til dømes for å sjekka opphaldsløyve. Det er tvilsamt om tryggingspolitiet nyttar lova rett, meiner Hovland.

Nestleiar i OPO, Kjell Horn, har forståing for at PST i høve til lova kan krevje informasjon om enkeltpersonar frå universiteta.

– Men me har sett forferdelege resultat av den kollektive overvakinga som Lundkommisjonen påviste. Det må me reservere oss mot. Universiteta har handtert dette ulikt, og UiB har vore mest rause med å utlevere, seier han.

GAMLE INSTRUKSAR

Jurist Hovland meiner PST har opptrådd kritikkverdig i denne saka.

– I kjølvatnet av Lundkommisjonen blei det slege fast at overvaking ikkje skal skje på politisk eller religiøst grunnlag aleine. Det bør vera unødvendig å gje nye instruksar om at det same gjeld for etnisk bakgrunn, seier Hovland.

Sjå også lesarinnlegget frå Hans Ebbing.

PST OG UTANLANDSKE STUDENTAR

n Hausten 2003 sendte UiB lister over 543 utanlandske studentar til Politiets tryggingsteneste (PST). Også universiteta i Oslo og Tromsø har fått liknande førespurnadar, det same har truleg andre utdanningsinstitusjonar i landet. n Leiar i Advokatforeningens lovutval for asylsaker, Arvid Humlen, meinte dette var kollektiv mistenkleggjering. Det same meinte stortingsrepresentatar frå SV og SP. n International Students' Union har kritisert UiB for å gå bak ryggen på studentane.

– UiB har lært

Rektor Kirsti Koch Christensen innrømmer at UiB ikkje har handtert PST-saka godt nok. Men no har Universitetet lært.

	VIL IKKE BEKLAGE. Rektor ved UiB, Kirsti Koch Christensen.

– Neste gong PST spør vil vi ha ei fyldig grunngjeving for kvifor vi skal sende lister, seier Christensen. Men kva dei fyldige grunnane skal vere vil ikkje ho spekulere i.

Etter alle mediaoppslaga kring saka vil no Universitetet i Bergen endre praksis.

– Alle dei involverte studentane skal neste gong bli informert og få ei grunngjeving tilsendt, seier Christensen.

Dermed kjem Universitetet i Bergen til å følgje retningslinjene som Universitetet i Tromsø har laga, og som Organisasjonen mot politisk overvaking (OPO) har anbefalt.

– International Students' Union har anklaga UiB for å gå bak ryggen på studentane. Har du forståing for det?

– Det er forståeleg, men samstundes har politiet allereie denne informasjonen. Men nei, det er jo ikkje snakk om ei adresseliste. Eg forstår prinsippet om at det er uvisst å vere registrert.

– Har UiB handtert denne saka godt nok?

– Vi har i alle fall lært av saka.

– Vil du beklage at UiB aldri informerte studentane om at dei vart utleverte til PST?

– Som sagt, vi har lært av dette, avsluttar Kirsti Koch Christensen.

Studvest
følger saken:

Kvalitets-
reformen

Siste artikkel:
20. august 2003
Antall artikler: 36

Lånekassen

Siste artikkel:
11. september 2002
Antall artikler: 11