Vuoigatvuohta oažžut ekonomalaš sosiálaveahki
Go ii nagot háhkat birgenlági barggu bokte dahje go ii olat eará ekonomalaš vuoigatvuođaid, de lea vuoigatvuohta oažžut sosiálaveahki.
Eará vejolašvuođaid vuos geahččalit
Sosiálabálvalusa ekonomalaš doarjaga mearrádusat, galget sihkkarastit buohkaide ekonomalaš oadjebasvuođa ja eallindási badjel unnimusmeari. Suohkan hálddaša ekonomalaš sosiálaveahki ja galgá rávvet ja bagadit, ja earret eará addit ekonomalaš rávvagiid. Lea biddjon eaktun ahte son guhte dárbbaša ekonomalaš veahki vuos geahččala eará vejolašvuođaid ieš birget, dahje lea geahččalan ávkkástallat iežas ekonomalaš vuoigatvuođaiguin, omd. oadjovuoigatvuođaiguin.
Individuála árvvoštallan
Suohkan sáhttá áššemeannudettiin gáibidit beassat guorahallat ohcci priváhta ekonomiija, ja gáibidit su sáhttit duođaštit dan. Láhka addá suohkaniidda rievtti ja geatnegasvuođa árvvoštallat ja guorahallat buot ohcamušaid individuáladit. Sosiáladepartemeanta lea sierra johtočállosis (geahča vuollelis) addán bagadeaddji njuolggadusaid doarjjadási ja suohkana árvvoštallama hárrái.
Oažžut veahki ieš birget
Ekonomalaš sosiálaveahkki galgá vuosttažettiin leat gaskaboddosaš veahkkin, ja veahki ulbmil lea ahte vuostáiváldi galggašii ieš birgegoahtit. Suohkana ulbmil lea addit veahki vai ohcci birgegoađášii dákkár bálvalusaid haga. Danne dáhttu suohkan dábálaččat beassat ságastallat ohcciin ovdal go ohcan meannuduvvo. Ráđđeaddima ja bagadeami ja vealgeráđđeaddima vehkiin, sáhttá ohcci oažžut návccaid čorgegoahtit ruhtadilis ja dahkat šiehtadusaid daiguin velgoheddjiiguin mat gáibidit eambbo go dan maid ohcci nagoda máksit.
Eavttut
Suohkan sáhttá bidjat eavttuid bálvalusaid addimii. Eavttut fertejit leat čadnon mearrádussii, ja dat eai galgga badjelmearálaččat ráddjet doarjjavuostáiváldi meannudan- ja válljenfriddjavuođa. Jus eavttut eai devdojuvvo, de sáhttá suohkan bissehit doarjjamávssu, muhto de galgá doarjjavuostáiváldi leat mearrádusas juo ožžon dieđu dan vejolašvuođa birra. Eavttut galget leat oassin mearrádusas. Das galgá maiddái čilgejuvvot movt geavvá jus eavttut eai devdojuvvo. Mearrádusa eavttuid ja eaktorihkkumiid váikkuhusaid birra sáhttá váidit.
Loatna dahje doarjja?
Veahkki juolluduvvo dábálaččat doarjjan, muhto sáhttá maiddái juolluduvvot loatnan dahje loatnadáhkádussan jus dat orru leame govttolaš. Jus suohkan juolluda veahki loatnan, de berre leat jáhkehahtti ahte doarjjavuostáiváldi boahtteáiggis nagoda máksit loana ruovttoluotta.
Vealggi máksin
Dábálaččat ii juolluduvvo ekonomalaš sosiálaveahkki vealgegoluid máksimii. Jus dákkár veahkki ii addo ja ohcci šaddá dan geažil massit biergasiid maid dárbbaša birgejupmái, omd. iežas orrunviesu, de sáhttá dattege suohkan veahkehit jus ii leat eará čoavddus. Dalle juolluduvvo veahkki dábálaččat loatnan, ja viessu sáhttá biddjot pántan.
Gálvvut ja bálvalusat
Muhtun oktavuođain, go vuostáiváldi jáhkkimis ii geavat doarjaga daidda ulbmiliidda maidda lea juolluduvvon, de sáhttá suohkan mearridit baicca veahkkin addit gálvvuid dahje bálvalusaid.
Doarjjaáigodat
Jus ohcci guhkit áiggi dárbbaša ekonomalaš sosiálaveahki, de juolluda suohkan dábálaččat doarjaga 3 mánnui hávális. Suohkan dahká nu vai oččošii dieđuid das movt doarjjavuostáiváldi ekonomiija vejolaččat rievddada. Doarjjavuostáiváldi lea dán áigodagas geatnegahtton dieđihit buot rievdadusaid mat sáhttet váikkuhit mearrádussii, ovdamearkka dihte jus sisaboađut dahje golut leat rievdan.
Oadjojuolludeamit ovdamáksun
Veahkki sáhttá juolluduvvot oadjoveahki ovdalgihtii máksun jus oadjoveahkki lea ohccojuvvon, muhto ii leat vel juolluduvvon. Jus leat ožžon juolluduvvot oaju, de gusto juolludeapmi dábálaččat ohcanáiggi rájes. Suohkan sáhttá gáibidit ruovttoluotta máksit (refušuvnna) go oadju máksojuvvo, vrd. Sosiálabálvaluslága § 5-9.
Doarjja erenoamáš oktavuođain
Ovdal go suohkan hilgu ekonomalaš veahki ohcamuša sosiálabálvaluslága § 5-1 mielde, de galgá árvvoštallojuvvot sáhttá go ohcci oažžut veahki lága § 5-2 olis, "Doarjja erenoamáš oktavuođain".
Vuordámušat sutnje guhte ohcá ekonomalaš veahki
Vurdojuvvo ahte doarjjaohcci addá daid dieđuid mat dárbbašuvvojit vai suohkan sáhttá meannudit ohcama, ahte addá rievttes dieđuid, dieđiha jus juoga rievdá, atná doarjaga dan ulbmilii masa lei oaivvilduvvon ja fuolaha ahte ruhta bistá olles doarjjaáigodaga.
Ohcan ja váidda
Ohcan sáddejuvvo suohkanii. Fylkkamánni lea váidinásahus. Váidda ovddiduvvo suohkanii.
Liŋkkat
Maŋemus rievdaduvvon 7.5.2007