Mørkemann
GRUNDE GRIMSTAD
Ansvarleg redaktør
Så kom det altså frå totalt uventa hold. Av alle ting var
det Dagbladet Magasinet som sist laurdag kasta den første
steinen mot denne delen av norsk ruspolitikk. Kanskje var
det fordi tida omsider er mogen for at vi tar denne diskusjonen
på eit sakleg nivå. Dei sette her fokus på det største samfunnsproblemet
vi har i Norge: At alkohol har skulda for meir jævelskap enn
narkotika, psykopatar, pedofile, metanol og AIDS til saman.
I Norge er det 1.500 som døyr kvart år av alkohol. Det blir
fire mennskeliv dagleg. Her til lands, og i Dagbladet ikkje
minst, likar ein dårleg å snakke om slikt, men kastar seg
henrykt over ein kvar rapport som på noko slags vis kan indikere
at alkohol har ein gunstig effekt på lekamen.
Dette har si naturlege forklaring. Dei fleste av oss, frå
biskop til journalist, vil helst diskutere problem som ikkje
involverer oss sjølve. Det er difor debatten i Den norske
kyrkja ber preg av middelaldrande, godt gifte menn som helst
diskuterer homofili, sex utanfor ekteskapet og ungdomskriminalitet.
Og ikkje om baktaling, egoisme og rettferd ovanfor fattige,
som er problem som ligg dei ubehageleg nær.
På same måte vil ein helst fokusere på narkotika og ungdom
som røyker hasjisj. Men det er fylla som øydelegg flest liv
i Norge. At ungdom som har prøvd heroin og kokain aukar med
0,1 prosent, kan knapt kallast ein eksplosjon. Det er også
ei gjennomgåande underfokusering på alkoholen i mediedekkinga
av skytetragedier, trafikkulukker og valdsepisoder, der alkoholen
har ei like stor rolle som bil eller våpen. Men finn ein ei
hasjpipe i nærleiken, skriv ein gjerne at drapet har skjedd
i narkorus. Det er kanskje på tide med nokre tal:
- Over halvparten av alle drap skjer i fylla. Halvparten
av ofra var påverka.
- Seks av ti voldsoffer på legevakta er alkoholpåverka.
Trondheimspolitiet reknar med at 85 prosent av gjerningsmenn
i valdssaker er alkoholpåverka.
- Ei av tre dødsulukker i trafikken er knytt til alkohol.
Promillekøyrarar tek livet av rundt 75 personar kvart år.
- Det er 60.000 såkalla stordrikkarar i Norge, med dei ringverknadane
dei har på sine omgjevnadar og familie.
Mange synes ein må få ned alkoholkonsumet. Og då er det
diverre kun dei upopulære tiltaka som har effekt: Senke tilgangen,
auke avgiftene, styrke Vinmonopolet og tidlegare stenging
av serveringsstadar. Men av frykt for å tape stemmer til FrP
ved neste val, gjer politikarane akkurat det motsette. Og
apropos det, SIRUS (Statens institutt for rusforsking) har
rekna ut at svenske prisar på alkohol i Norge vil gi ei auke
i forbruket som vil medføre 200 nye dødsulukker i året, 60
fleire sjølvmord, 700 fleire voldsdomar. Likevel, avholdsmann
er omtrent det minst politisk korrekte ein kan vere i Norge
i dag. Slike moralistar og mørkemenn skal ikkje kome her og
øydelegge moroa for andre folk, ved å vere edru på fest. Vonarleg
er vi snart klare til å ta debatten om dette på eit sakleg
nivå.
Så til slutt ei lita oppmoding til haustens fadderar: Det
er vel forståeleg at nokon, av overnevnte grunnar, vel å ikkje
drikke alkohol? At ein ikkje nødvendigvis likar å ruse seg,
men likevel synes det er kult på fest? Fadderveker NHH-style
er nok inkluderande for mange, men jammen er dei også ekskluderande
for andre. Mange fadderarrangement byr ikkje på noko alternativ
til å drikke seg dritings, eller sjå på at andre gjer det.
Det vil seie, der er alternativ, men dei består ofte i bollar,
saft og jenter i foldeskjørt, noko som ikkje nødvendigvis
apellerer til alle. Der finst dei som gjerne vil ha eit alternativ
mellom koseklubb og å regenere til russetida. Det er forskjellige
grunnar til at folk ikkje drikk. Nokon vil ikkje, nokon kan
ikkje og nokon har berre ikkje lyst. Så skjerpings til neste
år!
God sommar.
14.05.03
|
