Bygg DNA-molekyl

Nivå: Ungdomsskule/Vidaregåande skule

Du kan byggje DNA-molekyl i papir:
Last ned mal frå NCBE
Skriv ut side to på fargeskrivar og klipp og lim.

Du kan og byggje DNA med seigmenn.
Til dette treng du seigmenn og cocktailpinnar.
Oppskrift for dette finn du på nysgjerrigper.no

Sjå DNA-trådar som er tvinna saman
- Isolering av DNA frå løk

Nivå: Ungdomsskule/Vidaregåande skule

Denne øvinga gjer det mogleg å sjå DNA-trådar med blotte auger, og dette med hjelp av utstyr ein stort sett kan finne i kjøkkenbehaldninga. Ein kan også isolere DNA frå ulike frukter, ikkje berre løk, med hjelp av same prinsippet.

Skolelaboratoriet i Biologi ved Universitetet i Oslo har laga ei rettleiing til denne øvinga på sine nettsider:

Isolering av DNA frå løk

Lag smykke med eige DNA
- Genes in a Bottle

Nivå: Vidaregåande skule

Med same prinsipp som i øvinga ovanfor isolerer ein og her DNA, men denne øvinga er lagt opp slik at ein isolerer DNA frå celler teke frå sin eigen munn.

Ein øvingspakke som kan kjøpast frå Bio-Rad gjer det mogleg å lagre eleven sitt eige DNA i ein forsegla kapsel. Kapselen er forma slik at den kan brukast som kledeleg smykke.

Meir info:

Genes in a bottle

NB: Det er viktig å lese nøye kva pakken inneheld av utstyr før ein eventuelt bestiller! Har skulen ekstrautstyret som øvinga krev? Må skulen kjøpe inn meir utstyr for å kunne gjennomføreøvinga?

Naturens sjansespel
- Nature's Dice

Nivå: Vidaregåande skule

Ei elektroforeseøving frå NCBE, som blant anna Skolelaboratoriet i Biologi, UiO, brukar på lærarkursa dei arrangerer saman med Bioteknologinemnda.

Denne øvinga går ut på at du skal undersøkje nedarvinga av eit bestemt gen i ei bestemt slekt. DNA-prøver frå slekta og alt anna ein treng følgjer med i denne pakken som ein kan kjøpe frå NCBE.

Meir info:

Nature's dice
Rettleiing for øvinga – PDF-format eller norsk rettleiing utarbeida av Skolelaboratoriet i biologi, UiO

NB: Det er viktig å lese nøye kva pakken inneheld av utstyr før ein eventuelt bestiller! Har skulen ekstrautstyret som øvinga krev? Må skulen kjøpe inn meir utstyr for å kunne gjennomføreøvinga?

Etterforsk ei kriminell handling der det er lagt igjen biologiske spor
- Crime Scene Investigator PCR Basic Kit

Nivå: Vidaregåande skule

I denne pakken får du DNA frå ein åstad, og DNA frå mistenkt A, B, C og D. Ut frå dette skal ein finne den skuldige. Denne øvinga opnar sjølvsagt for mange kreative forhistorier, og kan og opna for diskusjon rundt eit sentralt DNA-register i Noreg.

I øvinga bruker ein PCR-metoden og elektroforese for å kome fram til ein "match" som altså er den skuldige. Elektroforeseutstyret er ikkje inkludert i denne pakken, men kan kjøpast separat.

Meir info:

Crime Scene Investigator PCR Basic Kit

NB: Det er viktig å lese nøye kva pakken inneheld av utstyr før ein eventuelt bestiller! Har skulen ekstrautstyret som øvinga krev? Må skulen kjøpe inn meir utstyr for å kunne gjennomføreøvinga?

Modellforsøk - rekombinant DNA

Klipping av DNA med restriksjonsenzymer er en sentral teknikk i genteknologi. Også sammensetting av ulike DNA-biter med ligase er et nyttig verktøy for genteknologer. Her skal dere tørrtrene på kutting og liming av DNA ved hjelp av papir.

Modellforsøk - rekombinant DNA

På kjøkkenbenken

Kjøkkenet kan brukes til langt mer enn matlaging, f.eks. å lete etter DNA-molekyler.

Laboratorium på kjøkkenbenken

Meir informasjon

Her følgjer lenker til sider der du kan finne fleire elevøvingar samt utstyr til dei:

Skolelaboratoriet i Biolog, UiO - Laboratorieøvelser

NCBE

Bio-Rad

KPT-Naturfag

Oppdatert 20.09.07