Det er på høg tid at studentar og skuleelevar får eit skikkeleg
vern på studieplassen gjennom arbeidsmiljølova, meiner leiar
i NSU-Bergen, Torstein Fjeldet Lunde.
Sikkert arbeidsmiljø
– ei prinsippsak
Elevar og studentar har i dag ingen rettar i
forhold til fysiske omgjevnader på institusjonane, som kvaliteten
på lys og luft, eller psykososiale faktorar som seksuell trakassering
og mobbing. Dette er noko NSU-Bergen har arbeidd lenge for
å få i stand. No ser det ut til å vera lys i tunnelen.
Sidan dei fyrste rettane om arbeidervern i Noreg
byrja å dukka opp, har elevar og studentar vore uteletne.
Fyrst var det fabrikkarbeidarar som fekk noko vern på byrjinga
av 1900-talet, så kom andre arbeidstakarar til seinare. Når
dagens arbeidsmiljølov, Lov om arbeidsmiljø frå 1977, vart
utarbeidd hjå departementet var elevar og studentar berre
så vidt nemnde. Det vart sagt i forarbeida at ein skulle koma
tilbake til denne gruppa. Det har ikkje vorte gjort. Difor
tok NSU-Bergen skeia i eiga hand for nokre år sidan og utgreia
behovet og moglegheitene for å gje elevar og studentar eit
arbeidsmiljøvern, eller læringsmiljøvern som det seinare har
blitt kalla. Utgreiinga vart laga i samarbeid med juridiske
professorar som Henning Jakhelln og Jan Fridthjof Bernt og
vart seinare vedteken av NSU sitt Landsting.
Dokumentet som vart utarbeidd hadde både ei
oppsummering av dagens situasjon og ein gjennomgong av måtar
ein kunne sikra elevar på. Ein konkluderte med at det beste
var å leggja elevar og studentar inn under arbeidsmiljølova.
Dette har seinare vore målet ein har arbeidd mot, men det
har vore ein lang prosess. Sjølv med tilhengarar på Stortinget
har det ikkje vist seg mogleg å få det til på den måten ein
fyrst hadde tenkt. Politikarar ville heller at studentar sitt
læringsmiljø skulle omtalast i Universitets- og høgskulelova
(U og H-lova). Det er det som er gjort i §44 i framlegg til
ny lov. Men framlegget som kom frå departementet var for dårleg
og lite presist. Difor har NSU no arbeidd knallhardt for å
klargjera meir av innhaldet i §44. Det ser no ut til å lukkast.
Stortingspolitikarar har sett at dette er eit spørsmål om
prinsipp og eit spørsmål om å gjera ting klårast mogleg.
I førre veke starta handsaminga av ny U og H-lov
i Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen på Stortinget.
Då vart det lagt fram eit forslag som er i tråd med det NSU-Bergen
har kjempa for: Arbeidsmiljølova sine føresegner skal gjelda
for studentar òg, og arbeidstilsynet skal vera tilsynsorgan
med sanksjonsmoglegheiter. Samstundes vert det oppretta både
verneombud og læringsmiljøutval for studentar ved institusjonane.
Dette synleggjer eit ynskje om ei klargjering frå komiteen
si side. Det er ikkje vits i å laga ein ny lovtekst når ein
allereie har ein som ein har lang erfaring med og som det
er praksis på tolkinga av. Det er den minst kostbare og best
oversiktlege løysinga som går an å få til.
Livslang læring har lenge vore eit omgrep brukt
om målsetjinga for det norske kunnskapssamfunnet. Innanfor
livslang-læring-omgrepet ligg det til grunn utstrakt bruk
av etter- og vidareutdanning. Det vil seia at fleire som har
kome seg ut i arbeid vil i periodar venda attende til utdanningsinstitusjonane
for å ta meir utdanning. Dermed vert skiljelinene mellom arbeidstakar
og student meir utviska.
Det har mykje å seia for at no er det rette
tidspunktet å vedta noko slikt. Utan at studentar òg vert
sikra læringsmiljørettar, kan arbeidstakarar i etter- eller
vidareutdanning risikera å skifta mellom ein stad med sikkert
arbeidsmiljø til ein stad utan vern av arbeidsmiljøføresegner.
Det er noko ein ikkje ynskjer. Samstundes vil innføringa av
Kvalitetsreforma krevja meir institusjonstilknyting for studentane.
Det vert sett større krav til opphald på institusjonane, til
gruppearbeid, innleveringsarbeid og oppfølging. Dermed er
det naturleg at det vert sett større krav til at studentlokala
er i skikkeleg stand. Dessutan er det naturleg at ein ved
ei ny lov om universitet og høgskular vurderer nye krav. Lova
skal til ei kvar tid speglas dei forventningar og krav samfunnet
set. Krava til sikkert arbeidsmiljø har blitt sterkare med
den teknologiske utviklinga. Det må òg lovverket ta omsyn
til.
Om det endelege vedtaket vert etter NSU sitt
ynskje er litt tidleg å seia. Som sagt vert ikkje endeleg
lovtekst vedteken før seinare i mai. Men det ser lovande ut.
FrP, SV, Arbeidarpartiet og Høgre har alle signalisert at
det er vilje til å gå for eit slikt framlegg. Tek ein i betraktning
dei signala som og er gitt i kommunalkomiteen om eit liknande
framlegg tidlegare i år ser det lyst ut. Om det går slik ein
ynskjer er det takka vera langsiktig og målretta innsats frå
NSU. Prinsippet om eit sikkert fysisk og psykisk arbeidsmiljø
for studentar kan endeleg verta festa i lov.
15.05.02
|
