What goes around, comes around
GRUNDE GRIMSTAD
Ansvarleg redaktør
Vi har for lengst forstått at hovudmotivet til styresmaktene
i USA etter 11. september er det primitive behovet for hemn.
Dette er på ein måte merkeleg, sidan USA skulle ha meir enn
nok erfaring, frå alle sine krigar, til å leve seg inn i dette
vesle stykket basal menneskeleg psyke; at folk som har alt
å tape vil halde fram med å slost til siste mann fell. Vietnamkrigen
er skuleeksempelet på det. Men diverre er det ikje særleg
overraskande, sidan hemn alltid har vore eit viktig
element i USA sin modus operandi.
Det handlar om eit så grunnleggande handlingsmønster at
det kan illustrerast med følgande døme: Om ein tenkjer seg
attende til maktforholda i skulegarden på barneskulen, så
er USA den råsterke bølla du hadde i klassen. Ein tidleg utvikla
gut med store musklar og sterkt begrensa evne til å ta korreksjon,
og som banka opp klassekameratane på regulær basis. Han er
ikkje nødvendigvis dum, men han har aldri vore nøydd til å
løyse konfliktar ved bruk av andre metoder enn fysisk vald.
Dersom nokon spelar på lag med han står han sterkare, men
det er eigentleg eit feitt, for han får det som han vil uansett.
Men bølla vil aldri gå trygg nokon stad, for så lenge han
lever vil dei små offera for terroren hans drøyme om ein dag
å få hemn. Å gi han ein i trynet så han blør og ropar på mor.
No står vi og ser på at USA nok ein gong følgjer denne gamle
oppskrifta om valdeleg overmakt. Sjølv om det nærast er ei
naturlov at «fundamentalistane», som vi i Vesten likar å kalle
dei, vil auke i antal under eit slikt angrep. Vi har forlengst
forstått at dei vil bruke FN som sin personlege marionett
så lenge det passar dei, og gå sine eigne vegar om FN ikkje
lenger vil vere med å leike. Den irakiske journalisten og
forfattaren Walid al-Kubaisi sa følgande i eit intervju med
Klassekampen på laurdag: «Saddam er ei bølle, akkurat som
Bush. Han er ein mann som kan spele ei helterolle i ein krig,
men han er utan evner til å møte dei politiske og økonomiske
utfordringane som melder seg i fredstid. No er Saddam Hussein
svak, folket lever i konstant frykt og dei militære er utan
kampvilje. Utan ein ytre motstandar vil han falle innan eit
halvt år.»
Det ser ut som om USA er ute av stand til å tenkje i desse
baner. Den freden dei eventuelt vil oppnå med ein krig er
ikkje basert på einigheit, men på terror. Det er ikkje berre
i Bagdad at innbyggarane i desse dagar går rundt med nervane
utanpå. Ikkje mange vestlege samfunn er så gjennomsyra av
frykt som USA. I New York granskar helseinspektørar fruktdiskar
og melkekartongar, og bevæpna politi stansar utanbys bilistar
for avhøyr. Og livredde kundar tømer butikkane for hermetikk
og batteri, og isolasjonsteip til å forsegle ventilar og vinduskarmar.
Likevel trur USA dei kan tvinge verda til å danse etter si
pipe, utan at det vil få tilbakevirkande effekt. Dei forskremte
borgarane i USA vil vere endå reddare og erklære endå meir
støtte til haukereiret i Washington, og dermed har vi den
gamle runddansen. «What goes around comes around.»
Eller på godt norsk: Alt du gjer vil før eller sidan slå
tilbake på deg sjølv.
19.02.03
|
