Horoskop for norsk presse
GRUNDE GRIMSTAD
Ansvarleg redaktør
Med jamne mellomrom likar vi å skryte av at nordmenn er det
mest avislesande folket i verda. Det er sikkert rett. Nordmenn
konsumerer aviser som ingen andre. Og på dette grunnlaget
virkar det som mange trekkjer den slutninga at vi kan klassifisere
den samla befolkinga, kollektivt, under kategorien åndselite.
Grunnlaget for denne deduksjonsrekkja er i beste fall svak.
Den siste tida har det kome kritikk mot norsk presse si dekking
av utanriksstoff. Ein av kritikarane er Vibeke Sperring, som
mellom anna har vore redaktør i den danske avisa Information,
og er for tida ansett i Fritt ord sitt gjesteprofessorat ved
Institutt for medier og kommuikasjon ved UiO. No sist, kritiserte
ho pressa for å ikkje vere bevisste i si innhenting av kommentatorar
frå midtausten. Dette traff tydelegvis eit ømt punkt hjå Dagbladet,
som protesterte mot denne påstanden i ein indignert leiar
førre laurdag. Under overskrifta «Professoralt tøv» freista
dei å overtye oss om at dei slett ikkje er så dårlege på dekking
av utanriksstoff som mange vil ha det til. Og akkurat no for
tida kan ein kanskje seie at dei har sitt på det turre. Flaks
for dei at denne kritikken kom akkurat no som vi har ein stor
krig gåande i Irak, og alle avisene er proppfulle av Irak-stoff.
Hadde det ikkje vore for den, hadde dei hatt større problem
med å forsvare utanriksdekkinga si.
Eg har ei stund hatt det som ein liten hobby å bla gjennom
dei store dagpresseorgana, og samanlikna mengda av storpolitikk
og utanriksstoff med sport og provinsale nyhende. Resultatet
er i regelen nedslåande. Ikkje sjeldan avgrensar utanriksdekkinga
seg til ei side eller to med volumøse bilete, når ein ikkje
tek med sportsstoff og børsnoteringar. Det står ikkje betre
til når det gjeld politisk stoff. For underteikna toppa det
seg to dagar etter at regjeringa Bondevik II vart innsett.
VG hadde, som seg hør og bør, via midtsida si til eit gruppebilete
av den nye regjeringa. Kvar statsråd hadde fått ei lita pil
som førte til ei boks med litt essensiell informasjon og personalia.
Denne informasjonen bestod av namn, alder og horoskopet for
den komande perioden. Dei hadde ikkje ein gong teke seg bryet
med å skrive på kva departement dei enkelte var statsrådar
for.
Overskrifta for den informative midtsida var «Dette sier
stjernene». Grunnlaget for å kalle dette for «avis», oppfattar
eg stundom som sviktande. Bergens tidende er heller ikkje
best i klassen. Men der, og i likesinna nyhendeorgan, orsakar
dei seg med at lesarane ikkje er så interessert i utanriksstoff.
Javel, betyr dette at ein ikkje skal ha det med?
Det kjem mest an på korleis ein vel å tenkje marknadsøkonomi.
Ein kan anten gi lesarane det stoffet dei vil ha og som sel
best, noko som i regelen fører til uforholdsmessig mykje vekebladstoff.
Eller ein kan sjå på lesaren som ein kunde som betalar avisa
for å gi han den informasjonen han treng om viktige tema i
samtida. Med andre ord, lesaren forventar at seriøse aviser
gir dei eit tverrsnitt av det dei bør vite, utan at dei må
gå til innkjøp av alternativ litteratur. I så måte gjer ikkje
mange aviser den jobben som lesarane har pålagt dei. Dei gir
ikkje lesaren ein gong eit val om å lese det hvis han har
lyst.
Manglar ein stoff, så er det berre å setje seg ned med Le
Monde eller The Economist, og leite fram saksa. Vanskelgare
er det ikkje i eit lite land som Noreg. Avlutningsvis vil
eg difor seie dette: Skjerpings!
26.03.03
|
