2. Marknadsutviklinga i fjerde kvartal

I tredje kvartal fall aksjekursane mykje, og i dei viktigaste marknadene for statsobligasjonar auka prisane sterkt. Det var framleis mykje uro i dei internasjonale finansmarknadene ved inngangen til fjerde kvartal. For å motverke ei meir alvorleg finansiell krise og økonomisk nedkjøling sette den amerikanske sentralbanken ned signalrenta ("Fed Funds") med 0,25 prosentpoeng den 15. oktober. Noko overraskande skjedde rentenedsetjinga mellom to møte i den amerikanske sentralbanken sin pengepolitiske komite. 17. november sette den amerikanske sentralbanken renta ned endå ein gong (0,25 prosentpoeng). Sentralbankar i andre land, mellom anna Canada, Storbritannia og Japan, kom etter med reduksjonar i sine signalrenter. Den 3. desember senka alle sentralbankane i eurolanda, bortsett frå Italia, styringsrentene til 3 prosent. Den italienske sentralbanken senka styringsrenta til 3,5 prosent

Sentralbankane sine rentereduksjonar gav ein oppgang i aksjemarknadene. Det internasjonale valutafondet (IMF) gav i oktober tiltakspakkar til framveksande marknader (i hovudsak Latin-Amerika), noko som også hadde ein positiv effekt på aksjemarknadene. Innan utgangen av året hadde den amerikanske marknaden kome opp att på det same høge nivået som om sommaren. Dei europeiske aksjemarknadene tok også igjen mesteparten av den negative utviklinga frå tredje kvartal. Gjennom kvartalet steig aksjemarknadene målte ved Financial Times/Standard and Poor's (FT/S&P) sin verdsindeks med heile 19,2 prosent målt i lokal valuta. Alle dei største marknadene viste oppgang; USA steig 22,3 prosent, Europa steig 19,4 prosent og Japan steig 5,4 prosent.

Salomon Smith Barney sin verdsindeks for statsobligasjonar målt i lokal valuta var tilnærma uendra gjennom kvartalet, noko som reflekterte at aktørane i obligasjonsmarknadene var avventande til den økonomiske utviklinga. I tredje kvartal utvida renteskilnaden mellom innanlandske statsobligasjonar og obligasjonar med kredittrisiko seg mykje. Viktige årsaker til den utvida renteskilnaden var den russiske staten sine betalingsproblem og tvangslikvideringa av posisjonane til det amerikanske investeringsselskapet Long Term Capital Management. Ved inngangen til fjerde kvartal var renteskilnadene rekordhøge. Ved utgangen av året var renteskilnadene framleis mykje høgre enn dei var då uroa i finansmarknadene starta i august 1998.

Tabell 1 viser utviklinga frå september til desember i Consensus Forecast¹ sin prognose for vekst i internasjonal økonomi komande år. Prognosen for vekst i verdsøkonomien gjekk ned frå 2,0 til 1,5 prosent. Samstundes fall estimatet for prisauke for OECD-landa i 1999 frå 1,9 til 1,5 prosent.

Tabell 1: Consensus Forecast sine prognosar for økonomisk vekst i 1999

i %	September 1998	Desember 1998
Verda	2,0	1,5
USA	2,1	2,3
Vest-Europa	2,4	2,0
Japan	0,3	- 0,6

Figur 1 viser utviklinga gjennom 1998 i FT/S&P sine aksjeindeksar for Europa, USA og Japan. Trass i store kursfall i tredje kvartal steig indeksen for USA med nærare 30 prosent medan indeksen for Europa steig med 21,5 prosent. Aksjeindeksen for Japan fall med nærare 8 prosent.

Figur 1: Utvikling i Financial Times/Standard & Poor's sine indeksar
              for aksjekursane i nokre utvalde land/regioner (nivå 31.12.97=100)

FT/S&P sin aksjeindeks målt i lokal valuta for USA auka med 22,3 prosent i fjerde kvartal, medan tilsvarande indeks for Europa auka med 19,4 prosent. Av dei 14 europeiske landa som Petroleumsfondet er investert i, var auken størst i Finland med 40,4 prosent. I Asia var det varierande storleik på kursauken, til dømes auka indeksen for Hong Kong med 29,6 prosent medan indeksen for Japan auka med 5,4 prosent.

Figur 2 viser utviklinga i renta på statsobligasjonar med 10 år til forfall i USA, Japan og Tyskland. I fjerde kvartal steig renta frå 4,4 til 4,6 prosent i USA og frå 0,8 til 2,0 prosent i Japan. I Tyskland låg renta nærare uendra rundt 3,9 prosent.

Figur 2: Utviklinga i tiårsrenta på statsobligasjonar i USA, Tyskland og Japan

Salomon Smith Barney sin indeks for amerikanske statsobligasjonar viste i fjerde kvartal ei negativ avkasting på 0,1 prosent. Same indeks for europeiske statsobligasjonar gav ei avkasting i fjerde kvartal på 2,6 prosent målt i lokal valuta. Det var store skilnader mellom dei enkelte europeiske landa. Mellom anna hadde den britiske indeksen ei avkasting på 4,5 prosent og den tyske indeksen hadde ei avkasting på 1,7 prosent. Tilsvarande indeks for Japan fall med 5,9 prosent.

I dei fleste marknadene for statsobligasjonar vart skilnaden i avkasting mellom statsobligasjonar og obligasjonar med lågare kredittvurdering noko redusert i fjerde kvartal, men skilnaden var framleis stor ved utgangen av året. Skilnaden i avkasting mellom eit statspapir og ein representativ obligasjon med kredittvurdering BBB1 med om lag 5 år igjen av løpetida auka frå 1,13 til 1,43 prosentpoeng for amerikanske obligasjonar, men fall frå 1,73 til 1,63 prosentpoeng for britiske obligasjonar.

---

¹Consensus Forecast er eit selskap som publiserer gjennomsnittlege verdiar av estimat frå leiande prognosemakarar i USA.
²BBB er lågaste kredittvurdering som er gjeve til eit lån som er rekna som "investment grade", dvs eit lån der ein ventar at utferdar etter alt å døme er i stand til å løyse inn att lånet. BBB1 er ei noko høgre kredittvurdering enn BBB.

---

Norges Bank, Bankplassen 2, Postboks 1179 Sentrum, 0107 Oslo, Norway, Telefon +47 22 31 60 00, Telefaks +47 22 41 31 05, e-post: investment.management@moa.norges-bank.no