Referanseporteføljen

VEDLEGG 2

STATENS PETROLEUMSFOND/AVKASTINGSRAPPORT 4. KVARTAL 1998

I fjerde kvartal 1998 hadde Statens petroleumsfond ei tidsvekta periodeavkasting på 13,89 % målt i norske kroner (jf. tabellen nedanfor). Referanseporteføljen¹¹ hadde ei avkasting på 13,92%, slik at den faktiske porteføljen hadde ei mindreavkasting på 0,03 prosentpoeng. Målt i norske kroner er avkastinga på renteporteføljen rekna til å vere 7,08 %, noko som representerte ei meiravkasting på 0,31 prosentpoeng samanlikna med referanseporteføljen til renteporteføljen. Avkastinga på eigenkapitalporteføljen er rekna til å vere 24,59 %, noko som representerte ei mindreavkasting på 0,28 prosentpoeng.

Tabell 1: Avkastinga på Statens petroleumsfond 4. kvartal 1998¹

I 1998 hadde Statens petroleumsfond ei tidsvekta avkasting på 19,75 % målt i norske kroner, medan referanseporteføljen hadde ei avkasting på 19,55 %. Dette gav ei meiravkasting på 0,20 prosentpoeng (jf. tabellen nedanfor).

Tabell 2: Avkastinga på Statens petroleumsfond 1998

Teknisk vedlegg: Metodegrunnlag for utrekninga av avkasting

Avkastinga vert rekna ut etter prinsippet om marknadsverdi, dvs. porteføljane vert verdsette til dei aktuelle marknadsprisane på slutten av utrekningsperioden. Alle komponentane i avkastinga, dvs. rentekostnader og -inntekter, endringar i behaldningar og endringar i verdipapirprisar, er inkluderte i avkastinga og periodiserte til rett utrekningsperiode. I utrekninga av verdi og resultat vert handledato nytta ved periodisering av transaksjonar som er avtala, men ikkje gjorde opp. Avkastinga vert samanlikna med avkastinga på referanseporteføljen. Det vert nytta relativ geometrisk avkasting. Utrekningane av avkastinga skjer i separate modellar som ikkje er avstemde mot rekneskapssystemet. I utrekningane vert det nytta marknadsverdiar som er baserte på handledato, og ikkje "prinsippet om lågaste verdi" og valuteringsdato som i rekneskapen. Det kan derfor vere avvik i utrekna avkasting mellom dei to systema. Ulik prising av verdipapir kan også vere årsak til avvika.

I tilpassinga til nye retningsliner for Statens petroleumsfond var det i første halvår 1998 hyppige og store eksterne kontantstraumar mellom aktivaklassane aksjar og obligasjonar og mellom dei einskilde valutaporteføljane innan kvar aktivaklasse (trasitionperioden). For å eliminere effekten av inn- og utbetalingar til og frå porteføljane bør ein bruke tidsvekta avkasting ved samanlikning mot ein referanseportefølje. Dette krev at ein reknar ut marknadsverdien på porteføljen ved kvart tidspunkt for kontantstraumane og at ein finn avkastinga som endring i marknadsverdi. Denne metoden gjev ein indeks for avkastinga ved kvart tidspunkt for kontantstraumane. Utifrå dei einskilde indeksane for avkasting finn ein avkastinga for ein periode ved å multiplisere dei einskilde indeksane for avkasting. Fram til no har Noregs Bank berre rekna ut kvalitetssikra marknadsverdiar ved månadsslutt, og har difor ikkje kunna rekna ut ei tidsvekta avkasting internt i månaden. Det er i staden nytta ein pengevekta metode, der den prosentvise månadlege avkastinga på Statens petroleumsfond er rekna ut ved å fordele dei einskilde kontantstraumane på inngåande verdi og utgåande verdi. Avkastinga er deretter funnen ved å dele den justerte sluttverdien på porteføljen med den justerte startverdien.

Metoden for å rekne ut den prosentvise månadlege avkastinga kan skildrast med følgjande formel:

( Formel 1: )

der   y = avkastning for delperioden
       V₁= porteføljens verdi ved start (inkl. renter)
       V₂= porteføljens verdi ved slutt (inkl. renter)
        T = antall dager i perioden
        i  = dag-nummer i perioden
       d_i = totalt transaksjonsbeløp på dag nr. i

For lengre periodar, som kvartalsavkasting og hittil i år-avkasting, vert dei månadlege indeksane for avkasting multipliserte med kvarandre. Denne avkastinga er difor ei tidsvekta avkasting av avkastinga for dei einskilde månadene.

Ved å nytte den metoden som er skildra ovanfor vert avkastinga i både norske kroner og lokal valuta rekna ut. Den totale avkastinga i norske kroner vert rekna ut ved å summere marknadsverdien i norske kroner for alle dei einskilde valutaene og deretter fordele totale kontantstraumar i norske kroner, slik som uttrykt ved formel 1. Valutakursane til WM-Reuters vert nytta ved omrekning frå lokal valuta til norske kroner. Desse valutakursane vert sette fast kl. 16:00 London-tid.

Den totale avkastinga i lokal valuta er rekna ut ved å vekte avkastinga til kvar einskild valuta med den delen den einskilde valutaen utgjer av totalporteføljen. Den einskilde valutaen sin del av totalporteføljen vert rekna ut frå marknadsverdiane til dei einskilde valutaene i prosent av marknadsverdien av totalporteføljen ved inngangen av måleperioden, rekna i norske kroner.

Noregs Bank nyttar referanseporteføljar i forvaltinga av valutareservane og Statens petroleumsfond. Referanseporteføljane gjev uttrykk for ein langsiktig strategi for investeringane og speglar retningslinene for rente-, valuta- og kredittrisiko. Same prinsipp vert nytta ved konstruksjon av referanseporteføljane til alle valutaporteføljane.

Frå 1. januar 1998 galdt dei nye retningslinene for Statens petroleumsfond. Retningslinene er sette fast av Finansdepartementet 3. oktober 1997 med heimel i lov av 22. juni 1990 nr. 36 om Statens petroleumsfond. Finansdepartementet gav tilrådingar om korleis overgangsfasen frå gamle til nye retningsliner skulle verte implementert i referanseporteføljen. Overgangen frå den gamle til den nye referanseporteføljen skjedde gradvis over 5 månader der porteføljevektene vart justerte på slutten av kvar månad. Frå 1. juni 1998 var innføringa til ny referanseportefølje avslutta.

Samansetjinga av referanseporteføljen

Referanseporteføljen er sett saman av ein aksjereferanse, Financial Times / Standard & Poor's Actuaries World Indices (FT/S&P), og ein obligasjonsreferanse, Salomon Smith Barney World Government Bond Indexes (WGBI). Ved inngangen av kvart kvartal skal 60 % av referanseporteføljen vere i obligasjonar og 40 % i aksjar. Innan kvartalet flyt fordelinga mellom dei to aktivaklassane avhengig av marknadsutviklinga.

Tabell 3. Inndeling mellom aktivaklassar

Dato:	Eigenkapital	Obligasjonar
01.10.98	40%	60%
01.11.98	41.53	58.47
01.12.98	40%	60%

Med årsak i eurokonverteringa 01.01.99 avgjorde Finansdepartementet å framskunde både den kvartalsvise overføringa til Statens Petroleumsfond og rebalanseringa av referanseporteføljen til 30.11.98 (jf. brev frå Finansdepartementet av 26.11.98)

Aksjereferansen:

Referanseporteføljen for aksjar er fordelt på Europa, Nord-Amerika og Asia. Ved byrjinga av kvart kvartal skal fordelinga mellom regionane vere 50%, 30% og 20%. Investeringane i aksjar innan kvar region vert fordelte på dei godkjende landa (i §6 i forskrift av 3. oktober 1997) etter marknadsverdiar målt ved FT/S&P- Actuaries indeksane. Innan kvartalet vert vektene for både land og regionar endra, avhengig av marknadsutviklinga. Nokre av hovudprinsippa for samansetjinga av FT/S&P-Actuaries indeksane er følgjande (jf. teknisk dokument "Ground Rules for the Construction and Maintenance of the FT/S&P Actuaries World Indices, January 1997 - Version 1.1.2")

• Indeksane vert justerte ved kvart månadsskifte.
• Indeksane vert kalkulerte dagleg.
• Valutakursar: sluttkursar til WM/Reuters.
• Prisar: Vanlegvis midtkurs når marknaden stengjer eller siste noterte omsettingskurs.

Petroleumsfondet sin referanseportefølje hadde følgjande landvekter ved inngangen til kvar månad i fjerde kvartal 1998:

Tabell 4: Landvekter (%)¹⁴

Obligasjonsreferansen:

Referanseporteføljen for obligasjonane er fordelt på Europa, Nord-Amerika og Asia. I byrjinga av kvart kvartal skal fordelinga mellom regionane vere 50%, 30% og 20%. Innan kvar region vert landvektene fordelte etter BNP-vektene og IMF sine gjennomsnittlege kursar for det året som BNP-tala gjeld for. Frå 1. januar 1998 vert BNP-vekter og gjennomsnittlege valutakursar for 1996 nytta. Ecu-delen har ei vekt på 2%. Ein tilsvarande del, lik vekta dei enkelte valutaene har i ecu, vert trekt frå dei valutaslaga som er i ecu. Innan kvartalet flyt vektene for land og regionar avhengig av marknadsutviklinga. Ved rebalanseringa av referanseporteføljen 30.11.98 vart ECU- andelen sett til null. I tillegg vart BNP-vekter og gjennomsnittlege valutakursar for 1997 nytta.

For kvart land vert Salomon Smith Barneys World Government Bond Indexes (WGBI) nytta. Nokre av hovudprinsippa for samansetjinga av denne indeksen er følgjande (jf. teknisk dokument "Salomon Smith Barney Global Index Catalog, February 1998"):

• Indeksen måler avkastinga på følgjande 18 marknader for statsobligasjonar: Australia, Austerrike, Belgia, Canada, Danmark, Finland, Frankrike, Tyskland, Irland, Italia, Japan, Nederland, Portugal, Spania, Sverige, Sveits, Storbritannia og USA. Portugal vart inkludert i indeksen f.o.m. 30. juni 1998.
• Indeksane er sette saman av obligasjonar med minst et år til forfall.
• Obligasjonane har fast kupong.
• Kvar obligasjon har ei vekt lik marknadsverdien.
• Forfall av kupongar vert investert i den lokale pengemarknaden fram til første månadsskifte.
• Indeksane vert justerte ved kvart månadsskifte.
• Indeksane vert kalkulerte dagleg.
• Månadleg vert det kalkulert indeksar med prisar som er kvalitetssikra.

Petroleumsfondet sin referanseportefølje hadde følgjande landvekter ved inngangen til kvar månad i fjerde kvartal 1998:

Tabell 5: Landvekter (%)¹⁵

---

¹¹Sjå teknisk vedlegg som skildrar metodegrunnlaget for utrekning av avkasting og konstruksjonen av referanseporteføljane.
¹²Periodeavkasting (dvs. ikkje annualisert). Metoden som er nytta til å rekne ut den totale avkastinga til Petroleumsfondet og referanseporteføljen gjev eit resultat som i høg grad er korrekt, men det vil alltid vere nokre usikre moment, jamfør skildringa av metodegrunnlaget.
¹³Rekna i prosentpoeng.
¹⁴Tala summerer seg ikkje til delsummane og til 100% på grunn av avrunding.
¹⁵Tala summerer seg ikkje til delsummane og til 100% på grunn av avrunding.

 

---

Norges Bank, Bankplassen 2, Postboks 1179 Sentrum, 0107 Oslo, Norway, Telefon +47 22 31 60 00, Telefaks +47 22 41 31 05, e-post: investment.management@moa.norges-bank.no