4. Avkastning i fjerde kvartal

Tabell 2 viser at i fjerde kvartal hadde Petroleumsfondet ei periodeavkasting på 7,02 prosent målt i referanseporteføljen si valutakorg. Dette er 0,03 prosentpoeng mindre enn avkastinga på referanseporteføljen. Avkastinga i norske kroner var 13,89 prosent.

I fjerde kvartal minka verdien av den norske krona med 6,42 prosent målt mot valutakorga til referanseporteføljen. Ei svakare norsk krone aukar avkastinga målt i norske kroner, men verkar ikkje inn på den internasjonale kjøpekrafta til Petroleumsfondet.

Tabell 2: Periodeavkasting* (i prosent) for fjerde kvartal og totalt for 1998

	Faktisk portefølje Referanseporteføljen si valutakorg	Referanse­ portefølje Referanseporteføljen si valutakorg	Faktisk portefølje NOK	Referanse­ portefølje NOK	Differanse %­poeng NOK
3 første kvartal	2.09	1.90	5.14	4.94	0.20
Oktober	2.65	2.61	5.53	5.50	0.03
November	3.37	3.49	2.62	2.74	- 0.12
Desember	0.85	0.80	5.16	5.11	0.05
4.kvartal	7.02	7.05	13.89	13.92	- 0.03
Totalt for 1998	9.25	9.08	19.75	19.55	0.20

*Metodegrunnlaget for utrekning av avkasting vert presentert i vedlegg 2.

Petroleumsfondet hadde i fjerde kvartal ei mindreavkasting på 0,03 prosentpoeng eller tre basispunkt i høve til referanseporteføljen målt i valutakorga til referanseporteføljen.

Meiravkastinga totalt for heile 1998 var 20 basispunkt målt i norske kroner. Mellom anna gjer inntekter frå utlån av verdipapir og skatt på utbyte at avkastinga på Petroleumsfondet ikkje kan samanliknast direkte med avkastinga på referanseporteføljen. Inntekter frå utlån av verdipapir utgjer om lag 3 basispunkt av meiravkastinga på den faktiske porteføljen, jf pkt 5.2. Skatt på utbyte verkar omvendt, sidan heile utbytet er med i avkastingstala for referanseporteføljen medan utbyte på den faktiske porteføljen vert skattlagt i nokre land. På årleg basis utgjer denne effekten om lag 3-4 basispunkt på totalporteføljen.

Tabell 3 viser avkastinga i fjerde kvartal målt i ulike referansevalutaer (norske kroner, valutakorg definert av referanseporteføljen og importvekta valutakorg) for både aksje- og obligasjonsporteføljen. I den importvekta valutakorga vert landa vekta saman basert på korleis Noreg sin import er sett saman i dag og speglar på den måten kva internasjonal kjøpekraft Petroleumsfondet har i dag. Vektene i valutakorga som er definert av referanseporteføljen speglar i større grad dei ulike landa sine roller i verdsøkonomien, og på den måten også det tilbodet av importvarer Noreg har. Ein slik referanse kan vere meir relevant når ein skal vurdere utviklinga i kjøpekrafta på lang sikt, jf brev frå Noregs Bank til Finansdepartementet 10. april 1997 (vedlegg til Revidert nasjonalbudsjett 1997).

Tabell 3: Petroleumsfondet si avkasting* (i prosent) i fjerde kvartal 1998 målt i ulike referansevalutaer

	Petroleumsfondet			Referanseporteføljen
	Totalt	Aksjar	oblig.	Totalt	Aksjar	oblig.
Norske kroner	13.89	24.59	7.08	13.92	24.87	6.77
Referanseporteføljen si valutakorg	7.02	17.51	0.38	7.05	17.77	0.08
Importvekta valutakorg	10.81	21.22	4.19	10.84	21.49	3.88

*Metodegrunnlaget for utrekning av avkasting vert presentert i vedlegg 2.

Tabell 3 viser at Petroleumsfondet i fjerde kvartal hadde ei høg avkasting. Dette skuldast i særleg grad ei høg avkasting på aksjeporteføljen (17,5 prosent målt i valutakorga til referanseporteføljen). Som nemnt i kapittel 2, skuldast dette i stor grad at aksjemarknadene tok igjen store delar av den negative avkastinga frå tredje kvartal. Alle aksjemarknadene som Petroleumsfondet er investert i, hadde ei positiv avkasting i fjerde kvartal, men det var til dels store variasjonar innan kvartalet for dei fleste landa. Målt ved FT/S&P sine verdsindeksar steig 9 av 14 europeiske børsar med meir enn 20 prosent målt i lokal valuta. Porteføljen av obligasjonar hadde ei avkasting på 0,38 prosent målt i valutakorga til referanseporteføljen. Dette er lågare enn for dei tidlegare kvartala i 1998. Avkastinga var særleg låg i marknadene for statsobligasjonar i USA (negative 0,14 prosent) og i Japan (negative 5,94 prosent).

Avkastinga på Petroleumsfondet var i fjerde kvartal tre basispunkt lågare enn avkastinga på referanseporteføljen målt i valutakorga til referanseporteføljen. Avkastinga på aksjar var 26 basispunkt lågare enn aksjedelen av referanseporteføljen, medan avkastinga på obligasjonar var 29 basispunkt høgre enn obligasjonsdelen av referanseporteføljen⁴.

Dei aktive posisjonane i kvartalet kan forklare ein del av avvika frå referanseporteføljen:

• Undervektinga av aksjar i første del av kvartalet gav ei mindreavkasting på om lag 6 basispunkt av totalporteføljen
• Undervektinga av japanske statsobligasjonar der ein samstundes overvekta amerikanske statsobligasjonar gav ei meiravkasting på om lag 15 basispunkt av totalporteføljen.
• Skilnaden mellom renta på statsobligasjonar utferda i eigen valuta og renta på statsobligasjonar med kredittrisiko vart redusert i fjerde kvartal. Dette gav ei viss meiravkasting på den delen av investeringane i obligasjonar som var plassert i anna enn innanlandske statsobligasjonar. Dette var stort sett amerikanske og britiske obligasjonar. Meiravkastinga er utrekna til 2 basispunkt av totalporteføljen.

I avkastinga på referanseporteføljen er utbyte på aksjar jamt fordelt ut over året og ein tek såleis ikkje omsyn til at utbyte normalt er lågare i dei siste månadene i året enn i dei tidlegare månadene av året. Utbyte på aksjane i Petroleumsfondet vert inkludert i avkastinga på det tidspunktet utbytet faktisk vert utbetalt. Denne skilnaden i korleis ein handsamar utbyte, er årsaka til om lag 5 basispunkt i mindreavkasting på aksjeporteføljen.

Som nemnt vert utbyte i nokre land skattlagt i den faktiske porteføljen, medan heile utbytet er del av avkastinga på referanseporteføljen. Denne effekten vil vere lågare i fjerde kvartal då det normalt vert betalt ut lite i utbyte i denne perioden.

Noko av mindreavkastinga kan også forklarast ut frå den effekten tidspunktet for kontantstraumane i perioden har hatt på avkastingsmålinga (såkalla timingeffekt⁵). Denne effekten avheng av når midlar vert overførte til fondet og mellom porteføljane, og kan i liten grad styrast. Gjennom fjerde kvartal har avkastinga i aksjemarknadene variert stort slik at enkelte kontantstraumar har gjeve ein positiv timingeffekt medan andre har gjeve ein negativ timingeffekt.

Tabell 4 viser marknadsverdien på aksje- og obligasjonsporteføljane ved utgangen av første, andre og tredje kvartal i tillegg til verdiar ved utgangen av kvar månad i fjerde kvartal. Petroleumsfondet sin marknadsverdi har auka med 58,4 milliardar kroner i løpet av 1998. Av desse er 32,8 milliardar kroner nye overførte midlar. 13,4 milliardar kroner av auken i marknadsverdi kjem av at krona har svekt seg med 9,6 prosent mot valutakorga i 1998 og er difor ikkje eit uttrykk for auka internasjonal kjøpekraft av Petroleumsfondet.

Tabell 4:Marknadsverdien* av Petroleumsfondet sin aksje­ og obligasjonsportefølje
                (millionar kroner)

	31.12.97	31.03.98	30.06.98	30.09.98	31.10.98	30.11.98	31.12.98
Aksjar	0	32.101	55.147	52.198	60.407	64.762	69.532
Obligasjonar	113.401	88.421	80.622	** 88.520	88.097	98.642	102.300
Totalt	*** 113.401	120.522	135.769	140.718	148.504	163.404	171.832

*Marknadsverdien er basert på handledato og ikkje valuteringsdato som i rekneskapen. Dette gjer at verdiane ikkje er identiske med dei som vert presenterte i rekneskapen.
**Beløpet er 268 millionar kroner høgre enn i rapporten for 3. kvartal. Dette skuldast at noko av beløpet som vart overført i månadsskiftet september/oktober, ikkje vart overført frå dei internasjonale reservane til Petroleumsfondet før 1.10. Desse midlane bør vere inkluderte i marknadsverdien per 30.09.
***Dette talet er justert i høve til tilsvarande tal i 3. kvartalsrapport.

---

⁴Dersom ein vektar saman avkastinga på aksje- og obligasjonsporteføljen får ein ikkje ei avkasting som er lik avkastinga på totalporteføljen (3 basispunkt). Dette skuldast at det har vorte overført midlar mellom aksje- og obligasjonsporteføljen i perioden. Tidspunktet for når i perioden overføringane fann stad har hatt innverknad på avkastingstala for aksje- og obligasjonsporteføljen når ein vurderer dei kvar for seg, men denne såkalla timingeffekten treng ikkje å ha innverknad på totalnivå.
⁵The return is calculated using a cash-weighted method which causes the timing of cash flows to and from the porteføljes to affect the return, particularly in the case of large cash flows. The methodology for calculating the return is presented in Annex 2.

---

Norges Bank, Bankplassen 2, Postboks 1179 Sentrum, 0107 Oslo, Norway, Telefon +47 22 31 60 00, Telefaks +47 22 41 31 05, e-post: investment.management@moa.norges-bank.no